Woordenboek

1 - 10

0900 nummer / Landcode: Centrale computer waarvan u onder andere naar mobiele nummers en internationaal kunt bellen. Elk land heeft een eigen code, die u moet intoetsen voordat u het gewenste nummer belt. Een van de bedrijven die volgens dit systeem werkt is Telediscount. De complete lijst van landcodes van Telediscount is te vinden op Internet: www.telediscount.nl/telediscount_tarieven.htm

3D (bij joysticks)
Dit houdt in dat de stick zelf om zijn verticale as gedraaid kan worden. De hoofdpersoon in een schietspel kan dus om zijn eigen as draaien, en dus snel naar links of naar rechts kijken. Een hele handige optie!

3D-videokaart
De nieuwste rage in spellenland is de 3D-videokaart. Dit is simpelweg een videokaart met veel geheugen en speciale chips voor een scherpere beeldkwaliteit en een realistisch belichtingseffect. Bovendien staan de beelden sneller en zonder haperen op het scherm. Er zijn vele fabrikanten van videokaarten op de markt, en allemaal kiezen ze weer voor een andere chipset. Er zijn momenteel diverse soorten 3D-chips en chipsets op de markt, zoals de 3Dfx, de PowerVR en de Rendition Veriti.
De krachtigste en meest gebruikte is op dit moment echter de 3Dfx-chipset. Deze set wordt ook het vaakst door spellen ondersteund. Bij de aanschaf van een 3D-videokaart is het dus verstandig goed op de doos te kijken welke chipset er gebruikt is. Let op: sommige 3D-kaarten werken alleen als extra kaart naast een `gewone' videokaart en kunnen niet zelfstandig werken!

3-Dimensionale games
Natuurlijk, de monitor van uw PC is nog steeds zo plat als een dubbeltje. Dat neemt niet weg dat de spelprogrammeurs er in zijn geslaagd om hun programma's van ‘diepte te voorzien'. We praten dan over de zogeheten 3-dimensionale games, waarvan Quake en Tomb Raider twee uitstekende voorbeelden zijn.

486
Een '80486' noemen we een personal computer waarvan het hart een 80486- of compatibele microprocessor is. Een 80486 is de opvolger van de de 8088, de 80286 en de 80386, maar de voorloper van de Pentium. Tot voor 3 jaar geleden was een 80486 het absolute neusje van de zalm.

5 inch diskdrive
In het 'stenen tijdperk', zo'n vijf jaar geleden, werkten we nog met floppy's die ongeveer de grootte van een CD-ROM hadden. Inderdaad: 5,25 maal 1 inch oftewel iets van zo'n 13 centimeter. Tegenwoordig is dat 3= inch geworden en is het materiaal (hard PVC van buiten) een stuk robuuster. Vandaar ook dat we - niet gelogen - in de betere kantoorzaak spreken van een 'grote slappe diskette' of een 'kleine harde diskette'.

10BaseT
Dit is de benaming voor de 'twisted pair'-kabel voor Ethernet. We kennen STP ('shielded') en UTP ('unshielded'). Er bestaat ook 10Base2 en dat is de dunne Coax-kabel die we ook wel kennen als 'Cheapernet' en 'Thinnet'.

10 Mbit/seconde
Even rekenen... Dat is 10 x 1024 x 1024 = 10485760 / 8 = 11310720 / 1024 = 1280 KB per seconde. Theoretisch kan er dus ruim 1,2 MB per seconde over tussen twee werkstations worden verplaatst. In de praktijk kom je veelal niet verder dan een goede 700 KB/seconde. Nog altijd niet misselijk...

15 inch monitor
De grootte van een beeldscherm wordt aangegeven met de beelddiagonaal, die in dit geval 15 inch is. 14 inch was gangbaar, 15 of 17 inch zijn het nu. Voor echte beeld of grafische toepassingen is 20 inch al de bodem.

1600 nummer
Elke aanbieder van carrier select werkt met een eigen code van vier cijfers, die allemaal beginnen met 16. Dit getal wordt ingetoetst vssr het telefoonnummer dat u wilt bellen, bijvoorbeeld 1600-020-1234567.

16 bits
Een indicatie voor de kwaliteit van geluidskaarten. Een kaart met 16 bit kan 16 ‘stemmen' opnemen en weergeven. Er zijn ook 32 en zelfs 64 bits geluidskaarten, die kunnen een nog realistischer geluid weergeven. Als u niet speciaal iets met muziek wilt gaan doen, is een 16 bit kaart voldoende.

16 tot 32-speed
Een norm om de leessnelheid van CD-ROM spelers aan te geven. De eerste CD-ROMs draaiden op single speed. Een 16 tot 32-speed speler kan dus zestien tot tweekndertig keer sneller gegevens van een CD-ROM lezen.

35 mm lens
De zogenaamde brandpuntafstand van een lens wordt uitgedrukt in milimeters. 50 mm is vergelijkbaar met het menselijk oog. Alles eronder is groothoeklens, alles erboven is telelens.

56k
Dit is de snelheid waarmee een modem gegevens kan verzenden. De `k4 betekent 1000 van kilo, 56k betekent dus 56.000. Hoe groter het getal, hoe sneller het modem.

900 MHZ-band
Het 900 MHz-netwerk is de oude standaard van GSM. In Nederland hebben KPN en Libertel een 900-netwerk.

1800 MHz-band
Het 1800 MHz-netwerk is vergelijkbaar met het 900-netwerk. Het verschil zit hem vooral in de (spraak)kwaliteit en de frequentie. De aanbieders Ben, Dutchtone en Telfort hebben ieder een eigen 1800-netwerk.

80386
De 80386 is de opvolger van de 80286, wat weer de opvolger is van de 8088/8086. Hoe hoger het nummer: des te beter de prestaties van de processor. In het geval van de 80386 praten we over een (toen supersnelle, nu strooptrage) processor die wel al over capaciteiten (waarvan 'protected mode' en de 32-bits adresseringsruimte de belangrijkste zijn) beschikte die ruim voldoende waren om - later - echte besturingssystemen te laten draaien. Nog steeds is de 80386 een buitengewoon bekwame processor die evenwel inzake pure rekensnelheid niet sterk genoeg is om een modern besturingssysteem lekker te laten functioneren. Een ‘386' kan goed uit de voeten met Windows 95, maar alleen als Douwe Egberts uw beste vriend is!

80486
Een '80486' noemen we een personal computer waarvan het hart een 80486- of compatibele microprocessor is. Een 80486 is de opvolger van de de 8088, de 80286 en de 80386, maar de voorloper van de Pentium. Tot voor 2 jaar geleden was een 80486 het absolute neusje van de zalm.

 

A

AC
AC is de afkorting voor Alternating Current. Dit betekent dat we te maken hebben met wisselspanning. Het voltage verandert dus constant tussen een maximale positieve en een maximale negatieve waarde. Een voorbeeld van een AC-stroombron is bijvoorbeeld het normale lichtnet.

AD-convertor
Een AD-convertor is een stukje elektronica (meestal op iin chip) dat als specialiteit het omzetten van analoge spanningen naar digitale waarden heeft. De kwaliteit van een DA-convertor is afhankelijk van de resolutie (hoeveel ‘bits'?) en de snelheid (hoeveel Hz?). Hoe meer bits een AD-convertor gebruikt, hoe nauwkeuriger een zekere analoge spanning bemonsterd kan worden. De snelheid van de AD-convertor bepaalt de maximale frequentie die het chipje kan behapstukken.

Adres
Een code waarmee een apparaat in een computer geadresseerd kan worden.

Adres van proxyserver
Het adres van de proxyserver is nodig omdat u er anders geen verbinding mee kunt maken en dan profiteert u niet van de extra versnelling die dat mogelijk met zich meebrengt. Merk op: u kunt gebruik maken van de 'DNS naam', maar ook van het viercijferige TCP/IP-adres.

ADSL
Zeer snel protocol. In de toekomst zal het mogelijk uitkomst bieden tegen de filevorming op de digitale snelweg.

AGP
Accelerated Graphics Port

Alt Gr
Dit is de rechter ‘Alt'-toets van uw toetsenbord. Deze wordt meestal gebruikt om speciale tekens te kunnen gebruiken.

AGP, ISA, VESA, PCI
We zullen u niet vermoeien: allemaal manieren om randapparatuur op uw PC aan te slutien. De een is sneller en moderner dan de ander.

AI
Artificial Intelligence.

AMD K6
Een goedkopere processor dan Pentium, die qua prijs concurreert met Celeron.

Analoog
Gegevens voorstellend in continue, vloeiende vorm. Een golf, in welke vorm ook, is een voorbeeld van een analoge entiteit. Tussen twee analoge gegevens is een onbeperkt aantal waarden mogelijk.

ANSI lumen (Al)
Een maatstaf voor de hoeveelheid licht die een projector kan produceren. Meer ANSI lumen betekent meer licht. Om u een idee te geven: de eenvoudigste projector uit onze test gaf 50 lumen, terwijl de helderste projectors tot over de 1000 lumen komen. Voor thuisgebruik lijkt 100 tot 300 lumen voldoende, terwijl voor zakelijke presentaties een hogere waarde snel noodzakelijk wordt. Bij een presentatie zit het publiek gemiddeld genomen op een hogere afstand van het scherm, en dan moet er dus meer licht worden uitgestraald.

API
'API' is een 'Aplication Program Interface' en dat betekent zoveel als dat het gaat om een subroutine waarvan een programmeur gebruik kan maken om iets gedaan te krijgen. De hierboven genoemde API's zijn titels van 3-dimensionale programmabibliotheken voor grafische kaarten.

Arcnet
Het 'ARC' staat voor 'Attached Resources Computer', wat feitelijk vertelt dat we meerdere PC's op elkaar kunnen aansluiten. Arcnet kan maximaal 255 computers tegelijkertijd aan elkaar koppelen, waarbij de overdrachtsnelheid 2 Mbit/seconde is.

ASCII
Staat voor 'American Standard Code for Information Interchange'. Hiermee wordt de standaard-tekenset van de computer bedoeld. Dus? Alle letters van het toetsenbord en zhlfs nog de speciale tekens die u alleen met behulp van een cijfercombinatie tussen 0 en 255 op het numerieke eiland kunt maken.

ASCII-editor
Interessant voor programmeurs, minder voor gebruikers: alle systeembestanden werken met een gedocumenteerde en gestandaardiseerde karakterset. Als u deze wilt bewerken om instellingen van de PC te veranderen heeft u een speciaal hulpprogramma nodig. Zo'n hulpprogramma heet een ASCII-editor. DOS/Windows 95 levert er eentje gratis mee: EDIT.

Associatie
In Windows wordt hiermee de verbinding bedoeld tussen een bepaald bestandstype en een programma dat automatisch wordt gestart als er met de muis op een bestand van dat type wordt geklikt.
ATAPI
'AT Attachment Packet Interface' dit is een uitbreiding van de EIDE-standaard waarmee het mogelijk is om CD-Rom-spelers aan te kunnen sturen.

Attachment
Een bijlage bij een E-mailbericht. Een E-mailbericht bestaat standaard alleen uit tekst. Door hier een bijlage aan te koppelen kunnen ook bestanden zoals documenten of afbeeldingen elektronisch verstuurd worden.

Audio-uitgang
Contact waardoor geluidsignalen een apparaat – in dit geval een kaart – verlaten.

Autoexec.bat
Is een bestand dat DOS-commando's bevat die tijdens het opstarten van het systeem worden uitgevoerd. Ook dit bestand is bij Windows 9x voor Windows-toepassingen niet meer nodig. Het kan alleen nog nodig zijn voor het gebruik van sommige DOS-toepassingen.

Autofocus
Autofocus betekent automatische scherpstelling. De camera probeert scherp te stellen op een onderwerp in het midden van het beeld. Moet daar niet de scherpte komen, dan kun je meestal eerst scherpstellen en die instelling vasthouden door met half ingedrukte ontspanknop je motiefkeuze te maken.

AVI
Audio Video Interleave. Bestandsformaat dat gebruikt wordt door Video For Windows van Microsoft. Inmiddels ook een veel gebruikt formaat in andere programmatuur. Een AVI-bestand bevat beeld en geluid.

 

B

Back-up
Een kopie van gegevens. Het is altijd te adviseren om belangrijke data-bestanden als adressenlijsten en werkstukken op twee verschillende data-dragers te bewaren: die ene waar het opstond mocht eens onverhoopt ter ziele gaan...

Bandbreedte
Het aantal "rijstroken" op de digitale "snelweg". Hoe meer bandbreedte, hoe meer gegevens in iin tijdssegment kunnen worden verstuurd.

Bank 1
Geheugen dat op het moederbord wordt geplaatst, komt in de zogeheten 'banken' terecht. Die banken zijn allemaal genummerd en als u begint met insteken, dan begint u met 'Bank 1'. Zodoende...

Basisdoorvoersnelheid
De doorvoersnelheid van het netwerk waarover men gegevens verstuurt. Bij GSM bedraagt de basisdoorvoersnelheid [06] 9.600 bps. Met trucjes zoals [07] foutcorrectie en [08] datacompressie kan men de basisdoorvoersnelheid opvoeren tot ongeveer 38.400 bps.

Basisstation
Zender die de verbinding legt tussen GSM telefoon en GSM netwerk, met andere woorden de lokale zender die her en der door het land staan opgesteld.

BBS
Bulletin Board System = Een programma dat anderen via een inbelverbinding met een modem de mogelijkheid biedt om bestanden te raadplegen. De beheerder van een BBS kan informatie aanbieden of bestanden ter download beschikbaar stellen. Eigenlijk een primitieve voorloper van het Internet.

Beat' em-up
Arcade-vechtspel.

Behangetje
Het behang, meestal op z'n Engels met Wallpaper aangeduid, is de achtergrond van uw bureablad.

Bemonsteren
Op gezette tijden wordt het geluidsniveau (sterkte, hoogte) van de geluidskaart gemeten, ofwel gedigitaliseerd.

Besturingssysteem
De belangrijkste software in een computer. Zonder het besturingssysteem zou een computer een dood ding blijven, en elementaire handelingen als bestanden kopikren niet kunnen verrichten. Er zijn verschillende besturingssystemen voor PC's op de markt, te weten Dos, Windows 95, Windows NT, Unix en OS2. Voor de Apple is er nog System 8.

Binair
Getallen die alleen uit nullen en enen zijn opgebouwd heten binair. Waar getallen uit ons vertrouwde tientallige stelsel worden opgebouwd uit de cijfers 0 tot en met 9, kennen binaire getallen alleen de cijfers 0 en 1. Je telt dus als volgt: 0(onze 0), 1(onze 1), 10(onze 2), 11(3), 100(4), 101(5) enzovoort.

BIOS
Een computer is een dom ding, hoewel u daar misschien anders over denkt. Als een PC opstart namelijk, moet u het apparaat precies vertellen hoe het gaat functioneren. Zie dit als het 'inprogrammeren' van de radio of de televisie: "De voorkeuzekanalen moeten erop worden gezet!" Welnu, in de zogeheten BIOS-setup regelt u zulke zaken voor de PC.

BIOS-setup
Een computer is een dom ding, hoewel u daar misschien anders over denkt. Als een PC opstart namelijk, moet u het apparaat precies vertellen hoe het gaat functioneren. Zie dit als het 'inprogrammeren' van de radio of de televisie: "De voorkeuzekanalen moeten erop worden gezet!" Welnu, in de zogeheten BIOS-setup regelt u dergelijke zaken voor de PC.

Bitmap
Afbeelding gevormd door losse punten met uitsluiten kleurinformatie. Het standaard formaat voor afbeeldingen gemaakt met het Windows programma MS-Paint. Bestanden met de bestandsextensie .bmp

Bits
Een computergeheugen is opgebouwd uit een soort elektrische schakelaars. Deze kunnen ofwel aan, ofwel uit zijn. Deze twee standen zijn genoeg om binair te kunnen rekenen. Een enkele schakelaar kan precies iin binaire rekeneenheid ofwel binary digit bevatten, afgekort bit. Een bit is dus altijd een 0 of een 1.

Bitrate
De meting van communicatiesnelheid en deze geeft hoeveel bits (0 of 1) in een vastgestelde tijd worden verstuurd. De bitrate wordt uitgedrukt in bps (ook wel B/s of bit/s), en dat staat voor Bits per seconde. Grotere eenheden zijn; kbps = kilobits/s = duizend/s; Mbps = megabit/s = miljoen/s.

BNC
Een naam voor een stekkerverbinding voor coaxiale kabels. Een coaxiale kabel is een kabel die bestaat uit een draad in het midden en een gevlochten draadmantel daaromheen.

Bookmark
Engels woord voor 'bladwijzer'. Als u het adres van een Internetsite wilt bewaren kunt u dit met een enkele muisklik bij uw bookmarks zetten zodat u de bewuste pagina later eenvoudig weer kunt opvragen.

Bootsector
Elke diskette en elke harde schijf bevat een boot(start)sector. In dat gedeelte staat een klein programmaatje dat gebruikt wordt om het besturingssysteem te laden. Dit programma wordt altijd gebruikt als u uw PC opstart.

Bots
Geavanceerde computertegenstanders.

Bps
De Bit rate is de meting van communicatiesnelheid en deze geeft hoeveel bits (0 of 1) in een vastgestelde tijd worden verstuurd. De Bit rate wordt uitgedrukt in bps (ook wel B/s of bit/s), en dat staat voor Bits per seconde. Grotere eenheden zijn; kbps = kilobits/s = duizend/s; Mbps = megabit/s = miljoen/s.

Brandpuntsafstand
De brandpuntsafstand van een objectief bepaalt de beeldhoek. Korte brandpuntsafstanden geven een grote beeldhoek (groothoek): links en rechts wordt veel van de omgeving in de opname opgenomen. Llange brandpuntsafstanden hebben een kleine beeldhoek: het onderwerp wordt geconcentreerd op het midden en wordt daardoor dichterbij gehaald. De brandpunstafstanden uit de kleinbeeldfotografie zijn zo ingeburgerd dat ze ook bij digitale camera's worden gehanteerd, hoewel dat technisch niet correct is: 50 mm is ‘normaal', je ziet de wereld dan ongeveer alsof je met het blote oog kijkt.

Bring-in garantie
U moet het defecte onderdeel zelf komen brengen.

Bron
De onzichtbare serie programmacodes die het uiteindelijke zichtbare resultaat bepalen.

Browsen
Op het Internet kunt u bladeren door allerlei pagina's met teksten en afbeeldingen. De totale verzameling van al deze pagina's wordt het World Wide Web genoemd.

Browser
Een bladerprogramma. Met een browser kunt u dan ook over het World Wide Web bladeren door webpagina's. Dat heet websurfen. Bekende webbrowsers zijn Communicator van Netscape en Internet Explorer van Microsoft.

Bruingoedwinkel
Winkel met radio's en televisietoestelen als handelswaar.

BTS
‘Base Transceiver Station'. Het basis-zend/ontvangsstation waarmee de GSM rechtstreeks communiceert. U kunt ze overal in het land vinden (de bekende GSM-palen).

Buffer, tijdelijke
De naam 'buffer' zegt het eigenlijk al. Een buffer namelijk, is een tijdelijk opslagplaats voor van alles en nog wat. Een buffer op een videokaart is dus een stukje werkgeheugen waar beeldinformatie 'apart' van het beeldscherm kan worden bewaard en bewerkt.
Bugs
Engelse benaming voor programmeerfouten. Om een bug te repareren kunt een een 'patch' of een 'update' aanschaffen.

Bureaublad
Het beeldscherm dat u ziet zodra Windows 95 is opgestart, het beeldscherm waarop u onder andere 'Start' en de 'Prullenbak' ziet staan. Deze desktop is als het ware de controlekamer van Windows 95 en als zodanig het meest gebruikte onderdeel!

Bus
Mensen gaan met de bus, maar digitale data eveneens. Hoe sneller de databus op het moederbord, hoe sneller de componenten daarop hun info onderling kunnen uitwisselen.

Busmaster
Een begrip dat aangeeft dat een apparaat in de computer 'meester' ofwel de baas van de bus mag worden. Hiermee krijgt dat apparaat de gelegenheid snel gegevens uit te wisselen zonder dat hiervoor tussenkomst van de centrale processor nodig is.

Busnetwerk
Bij een 'busnetwerk', zijn alle werkstations een-voor-een in lijn op elkaar aangesloten; als een soort colonne olifanten die elkaar met de slurf bij de staart vasthebben. Laat een 'olifant' los, dan ligt het hele netwerk plat. Is wel goedkoop!

Busstandaard
Een standaardwijze om verschillende computercomponenten met elkaar te verbinden voor het uitwisselen van gegevens.

Byte
acht bits samen vormen een zogeheten byte. Computers werken vaak met bytes tegelijk, omdat de geheugenelementen per acht gerangschikt zijn. Acht bits, iin byte dus, kunnen op 256 manieren met elkaar gecombineerd worden, tel maar na: 00000000, 00000001, 00000010 enzovoorts tot 11111111. In een byte kan dus een getal tussen 0 en 255 worden opgeslagen.

 

C

Cache geheugen
Dit is een snel geheugen wat dient als buffer tussen de processor en het gewone geheugen. Cache werkt zeer prestatie bevorderend. Het is ook duur, en daarom doorgaans in een kleine hoeveelheid aanwezig.

Cachen
Het woord 'cachen' is een toverwoord in het hedendaagse computergebruik. Eigenlijk betekent het gewoon 'bij de hand houden'. Zie het als een boek waarvan - voor het slapen gaan - steeds een paar pagina's leest. Dan laat u zo'n boek op het nachtkastje liggen. Dat is wel zo makkelijk, want anders blijft u maar naar de boekenkast - elders - heen en weer lopen.

Carrier select
Dienst die verschillende telecombedrijven aanbieden, waarmee consumenten en bedrijven geld kunnen besparen op de telefoonkosten. Deze bedrijven werken als ‘tussenhandelaars' tussen u en de KPN. Carrier select is niet te gebruiken bij een Belbudget-abonnement van KPN en alleen voordelig voor het bellen naar interlokale, internationale en mobiele nummers. Het is niet mogelijk om via carrier select naar buzzers en service nummers te bellen.

Cartridge
Onder een 'cartridge' verstaan we de verpakking van inkt, toner, enzovoort. Na gebruik wordt een cartridge weggegooid of - wat steeds vaker gebeurt - gerecycled.

CCD
Charge coupled device. Chip die het opvallend licht vertaalt naar numerieke waarden, die gebruikt worden voor digitale opslag. Het CCD vervangt bij digitale camera de film. Omdat de chip is ingebouwd in de camera, vervalt dus ook de mogelijkheid van filmkeuze.

CD-brander
Een CD-brander (ook wel een CD-writer of CD-schrijver genoemd) is een apparaat waarmee CD-Recordables en soms ook CD-ReWritables kunnen worden beschreven. Op CD-Recordables kunt u gegevensbestanden opnemen die op een CD-ROM-speler kunnen worden gelezen. Ook kunt u audio-CD's maken die ook op audio-CD-spelers kunnen worden afgespeeld. CD-ReWritables kunnen meerdere keren worden gebruikt, echter deze kunnen vaak niet op gewone audio-CD-spelers worden afgespeeld.

CD-drivers
Stuurprogramma4s die nodig zijn voor het aansturen van een CD-ROM-speler.

CD-i
CD-interactive. Een CD-i kan alleen op een CD-i-speler afgespeeld worden. Wat CD-i speciaal maakt, is het feit dat deze naast geluid ook bewegende beelden kan bevatten. De CD-i stelt de gebruiker in staat om de op het schijfje vastgelegde informatie naar eigen keuze op de televisie te krijgen (vandaar interactief). Door als het ware de laser naar behoeven de CD af te laten speuren, kan de gebruiker precies bepalen wat er op het scherm verschijnt of door de luidsprekers klinkt.

CD-Recordable
Afgekort CD-R: een CD-formaat, even groot als de CD-ROM, dat eenmalig beschreven kan worden.

CD-recorder
Een CD-brander (ook wel een CD-writer of CD-schrijver genoemd) is een apparaat waarmee CD-Recordables en soms ook CD-ReWritables kunnen worden beschreven. Op CD-Recordables kunt u gegevensbestanden opnemen die op een CD-ROM-speler kunnen worden gelezen. Ook kunt u audio-CD's maken die ook op audio-CD-spelers kunnen worden afgespeeld. CD-ReWritables kunnen meerdere keren worden gebruikt, echter deze kunnen vaak niet op gewone audio-CD-spelers worden afgespeeld.

CD-Rewritable
Afgekort CD-RW: een CD-formaat, even groot als de CD-ROM, dat meerdere malen beschreven kan worden

CD-ROM
Met de audio-CD zijn we allemaal bekend, niet? Welnu, een CD-ROM is feitelijk hetzelfde alleen zijn de gegevens die op het zilveren plaatje staan geschikt gemaakt voor computergebruik. Anders gezegd: een CD-ROM is een harde schijf waar ruim 600 MB data op past, maar die niet opnieuw is te beschrijven. Het is dus een 'read only'- oftewel een 'alleen lezen'-medium.

CD-ROM-drive
Een CD-ROM-drive is een apparaat waarin u steeds een ander CD-ROM-plaatje (CD-ROM) kunt steken. CD staat voor 'Compact Disc' en ROM voor ‘Read Only Memory'. Een CD-ROM bevat dus digitale gegevens die alleen te lezen c.q. op te vragen zijn. Op een enkele CD-ROM past al gauw een dikke 600 MB (!) gegevens en dat is natuurlijk reuze interessant voor de distributie van software. Immers, anders zouden we 600 / 1,44 = 416 diskettes nodig hebben om datzelfde te kunnen bereiken.

CD-ROM-speler
Zie CD-ROM drive

CD-RW
Een CD-formaat, even groot als de CD-ROM, dat meerdere malen beschreven kan worden. De CD-RW spelers zijn net op de markt, en lijden nog aan kinderziektes.

CDRW-recorder
Een CD-recorder die ook CD-RW's kan lezen.

CD-Writer
Een CD-brander (ook wel een CD-writer of CD-schrijver genoemd) is een apparaat waarmee CD-Recordables en soms ook CD-ReWritables kunnen worden beschreven. Op CD-Recordables kunt u gegevensbestanden opnemen die op een CD-ROM-speler kunnen worden gelezen. Ook kunt u audio-CD's maken die ook op audio-CD-spelers kunnen worden afgespeeld. CD-ReWritables kunnen meerdere keren worden gebruikt, echter deze kunnen vaak niet op gewone audio-CD-spelers worden afgespeeld.

CD-ROMs branden
CD-ROMs kun je ook zelf maken. Dat heet branden, omdat het met een laserstraal gebeurt. Nodig hiervoor is een CD-writer. Ze kosten nu rond de zevenhonderd gulden. Een beschrijfbare CD kost ongeveer zes gulden.

Celeron
Een goedkopere variant van de Pentium, als antwoord op de concurrerentie: de AMD K6-processor. Celeron en Pentium zijn allebei van Intel.

Chat mode
Vergelijkbaar met de console mode, als u de chat mode (praatmodus) activeert (vaak door een bepaalde letter in te drukken, meestal ‘t'), kunt u tekst intikken, hetgeen dan door andere spelers on-line gelezen wordt. De chat mode kan ook gebruikt worden om cheats te activeren.

Chatten
Live communiceren via Internet. Chatten werkt als een babbelbox waarvoor een PC met modem, beeldscherm en toetsenbord nodig zijn. Iedereen kan een regen intypen en alle chatters in die 'babbelbox' kunnen lezen wat de ander heeft geschreven. Chatten kan met meerdere mensen tegelijkertijd, maar ook privi, met z4n tweekn.

Cheat
Trucje van de makers dat in het spel verstopt zit en dat vaak, door ergens in het spel een woord in te voeren, wordt geactiveerd. Een cheat wordt vaak gebruikt om de speler oneindige levens en munitie mee te geven. Ook kunnen ze verborgen grapjes van de makers tevoorschijn toveren.

Cilinder
Maakt deel uit van de traditionele aanduiding van de indeling van harde schijven. Track, Head, Sector (THS). Een schijf heeft de gegevens opgeslagen in sporen (tracks). Hetzelfde spoor op meer (zijden van) schijven vormen samen een cilinder.

Client
Engelse term voor software op uw computer die via een netwerkverbinding maakt met een server. De client kan daarna om een bepaalde dienst verzoeken.

ClipArt
Allerlei afbeeldingen die op CD-ROM zijn opgeslagen.

CMYK
CMYK staat voor de kleuren cyaan, magenta, geel en zwart. Dit zijn de kleuren die in de drukkerswereld worden gebruikt om tijdschriften te maken.

Coax
Dit is een ronde afgeschermde kabel met een 'hart' en een 'mantel'. Deze kabel wordt onder andere gebruikt voor televisie- en Ethernet-verbindingen.

CompactFlash-kaart
Veel gebruikt opslagmedium voor digitale foto's. Het zijn kleine kaartjes, die gemakkelijk te verwisselen zijn. De CompactFlash-kaart is compatibel met de PC-kaart (vaak nog PCMCIA-kaart genoemd), maar wel een stuk kleiner. Er zijn adapters beschikbaar waarmee een CF-kaartje kan worden gelezen in een PC-kaartslot, zodat de foto's gemakkelijk op de PC kunnen worden ingelezen. Een CompactFlash-kaartje bezit een eigen controller en is steviger dan een SmartMedia-kaart, de belangrijkste concurrerende technologie. CF-kaartjes zijn dan ook duidelijk duurder dan SmartMedia-kaartjes. De meest gebruikte opslagcapaciteiten zijn 4 en 8 MB, maar ook 15 MB-kaartjes zijn beschikbaar.

Compatibel
Als software of hardware werkt met de PC of met Windows 95 praten we over 'compatibel'. Werkt het niet? Dan is het 'niet compatibel' of 'incompatibel'. En hoe kom je te weten of iets wel of niet compatibel is? In de eerste plaats door de vakbladen te lezen en door - vssr aankoop - de verpakking te bestuderen. Komt een kreet als "Windows 95 Compatible" niet voor en is er geen sprake van systeemeisen? Dan is het verstandiger om even verder te zoeken.

COM-poort
Zie ook serikle poort.
Een apparaat met een 25-polige of 9-polige stekker waarmee vanuit de computer communicatie met externe apparaten kan worden uitgevoerd. COM staat hier dus voor communicatie. De meeste PC4s hebben iin of twee COM-poorten (COM1 en COM2). Meestal wordt hier een modem of soms een printer op aangesloten. Een COM-poort wordt ook wel seriele poort genoemd. Een computer heeft meestal ook nog een parallelle poort, waarmee parellelle communicatie kan worden gepleegd. Deze wordt vaak gebruikt voor het aansluiten van een printer of bijvoorbeeld een scanner en heet in de volksmond de printerpoort. Het verschil tussen serikle en parallelle communicatie is dat bij serikle communicatie de informatie per bit wordt, verstuurd terwijl bij parallelle communicatie de informatie met 8 bits tegelijk (dus parallel) wordt verstuurd.

Compressie
Het verkleinen van de bestandsgrootte door het anders beschrijven van gegevens. Indien alle gegevens daarbij bewaard blijven, spreken we van verliesloze (lossless) compressie. Is dat niet het geval, zoals bij JPEG-compressie, dan treedt verlies aan gegevens op, waardoor de kwaliteit van het beeld vermindert. Geringe compressie is met het blote oog niet of nauwelijks waarneembaar, maar sterke compressie resulteert in een duidelijk merkbare kwaliteitsvermindering. Uiteraard geldt, dat hoe groter de compressie is, hoe kleiner het bestand wordt.

Comprimeren
Het kleiner maken van digitale bestanden door ze samen te persen, zeg maar: de lucht eruit te halen.

Config.sys
Een speciaal systeembestand dat tijdens het opstarten van de PC wordt aangesproken om wat huishoudelijke zaken te regelen. Denk aan de instellingen voor het land, aan het starten van de CD-ROM-driver, enzovoort. Sinds de komst van Windows 9x is de rol van Config.sys op de achtergrond geraakt en dient het eigenlijk alleen nog maar voor (oude) DOS-toepassingen. Windows 9x namelijk, kan zijn zaakjes – middels System.ini en het register – zelf wel regelen.

Configuratie
De inrichting van uw computer, uit welke onderdelen bestaat deze? De soort en de kwaliteit van de onderdelen bepaalt hoe goed de computer presteert.

Configureren
Softwarematig aan passen aan de hardware.

Connector
Stekkertje of aansluitpunt voor van alles en nog wat. Voor audio gebruikt u een tulp-connector, voor computerbeelden een VGA-connector, noem ze allemaal maar op.

Console (1)
Een scherm waar alle gegevens van het spel worden bijgehouden en dat u ook kunt openen. Het scherm opent u vaak door tijdens het spel op ‘~' te drukken. Deze toets bevindt zich negen van de tien keer recht onder de ‘Esc'-knop en anders boven de ‘0 '-knop (graad).

Console (2)
Consoles of videoconsoles zijn niets anders dan spelcomputers. De populairste consoles zijn de PlayStation van Sony en de nieuwe Nintendo 64.
De Sony-console is gebaseerd op de 32-bits-techniek en Nintendo 64 maakt gebruik van de nieuwste 64-bits-techniek. Hier geldt: hoe meer bits, des te sneller de data kan worden verwerkt. Dit leidt ertoe dat er bijvoorbeeld meer kleuren en scherpere beelden kunnen worden gerealiseerd. Daarnaast gebruikt PlayStation zwarte CD's en Nintendo spelcassettes. Het voordeel van dit laatste is dat je een spelcassette in de Nintendo 64 stopt, het ding aanzet en er direct mee kunt spelen. De PlayStation moet veel laadwerk verrichten, maar er kan wel twintig keer meer data op dan bij een Nintendo-cassette. Een Nintendo-spel zal dan ook zelden gebruik maken van echte videobeelden, want dat vereist veel geheugenruimte.

Console-prompt
Plek waar u zich op dat moment in het console-scherm bevindt en waar u tekst kunt intypen.

Controller
Besturingsapparaat. We onderscheiden bijvoorbeeld de IDE-controller, waarop in de meeste computers de harde schijf en CD-ROM speler zijn aangesloten en de SCSI-controller, die hoofdzakelijk in zwang is bij de professionelere gebruikers.

Conventioneel geheugen
Conventioneel geheugen is het 'lage geheugen' oftewel de eerste 640 KB van het werkgeheugen van de PC. Dit dateert nog uit de begintijd van de PC toen 640 KB het maximum was. Later kreeg men behoefte aan zwaardere processors en meer geheugen, maar om het DOS-besturingssysteem 'terugwaarts compatibel' te laten blijven, worden we nog altijd geconfronteerd met de 640 KB-grens.

Cookie
Een cookie is een klein tekstbestand dat door sommige sites op uw harde schijf wordt geschreven. Het bevat door uzelf opgegeven informatie, zoals uw voorkeuren of E-mailadres. Als u de site later weer bezoekt, hoeft u dus niet weer dezelfde vragen te beantwoorden. Een cookie kan in pricipe alleen gelezen worden door de site die het heeft aangemaakt. U kunt uw browser ook zo instellen dat hij uw toestemming vraagt alvorens een cookie te accepteren, of zelfs zo dat alle cookies geweigerd worden. Dat laatste kan problemen opleveren bij sites waarvoor u met een naam en/of wachtwoord moet inloggen. Bij deze procedure wordt wel eens van cookies gebruik gemaakt.

Co-processor
Een in de CPU geontegreerde hulpprocessor, die alle berekeningen doet met getallen achter de komma. Dit soort berekeningen komt op een PC weinig voor.

Copyshop
In (kleuren)kopikren en scannen gespecialiseerde winkels. Vooral in grote steden te vinden.

Corps
Lettergrootte

CPU-cooler
CPU? Jawel: Central Processing Unit: uw processor! Die wordt warm als ‘ie aan het werk is en heeft verkoeling nodig. Van een ventilator bijvoorbeeld.

Crashen
Als uw PC vastloopt en bevriest. Een crash kan door allerlei problemen in de software veroorzaakt worden. Als uw PC crasht, is de enige manier om hieruit te komen door uw computer uit te zetten of te resetten door middel van Ctrl+Alt+Del tegelijk in te drukken. U zult alles kwijt zijn wat u hebt ingetikt na de laatste keer dat u het bewaard hebt.

Cross-STP
Een kruiskabel wil zeggen dat ingaande signalen worden verbonden met uitgaande aan het ander einde en vice versa natuurlijk. STP staat voor 4Shielded Twisted Pair4 dit is een kabelsoort die wel is afgeschermd, dat wil zeggen dat er een metalen mantel is die het binnendringen van storingen van buiten tegengaat. Dit is dus in tegenstelling tot de UTP kabel die deze afscherming niet heeft.

Cursor
Het knipperende symbooltje dat in documenten op het computerscherm aangeeft waar tekst wordt ingevoegd.

 

 

D

DA-convertor
Een DA-convertor is een stukje elektronica (meestal op iin chip) dat als specialiteit het omzetten van digitale waarden naar analoge spanningen heeft. De kwaliteit van een DA-convertor is afhankelijk van de resolutie (hoeveel ‘bits'?) en de snelheid (hoeveel Hz?). Hoe meer bits een DA-convertor gebruikt, hoe nauwkeuriger een zekere analoge spanning benaderd kan worden. De snelheid van de DA-convertor bepaalt de maximale frequentie die het chipje kan genereren.

DAO
Disk At Once, een term die gebruikt wordt bij het schrijven van een CD-R. Hiermee wordt bedoeld dat een CD in iin keer ononderbroken wordt volgeschreven. Dit in tegenstelling tot de 'Track At Once' (TAO) schrijfwijze, waarbij de tracks afzonderlijk op de CD worden geschreven.

Database
Databases kunt u vergelijken met de hangmappenarchieven van vroeger. In databases kan een grote hoeveelheid computerdata overzichtelijk worden opgeslagen en weer snel worden opgeroepen.

Datacompressie
Het samenpersen van digitale gegevens. Hierdoor worden bestanden kleiner, dus sneller te versturen.

DAT
De ouderwetse cassettebandjes zijn echt passi. De nieuwe standaard is DAT, wat staat voor Digital Audio Tape. Op de tape wordt het digitale signaal opgeslagen. Omdat het signaal digitaal is, treedt er geen kwaliteitsverlies op, ook niet na herhaaldelijk afspelen.

DC
DC staat voor Direct Current. Dit is de tegenhanger van AC, en dus gaat het hier over een gelijkstroom. Het voltage van de bron is constant en varieert niet. Een voorbeeld van een DC-bron is een auto-accu of een ordinaire batterij.

DCC
Philips kon natuurlijk niet achterblijven en zoals gewoonlijk bestond het antwoord uit een geheel nieuwe, niet uitwisselbare standaard, te weten DCC of voluit Digital Compact Cassette. Het fysieke formaat van de cassettes is echter zo gemaakt, dat de ouderwetse cassettebandjes ook nog afgespeeld kunnen worden, digitaal weliswaar.

DCS1800
Vanwege de enorme groei van het telefoonnet is de opvolger van de GSM ook alweer in aantocht. DCS1800 maakt gebruik van een hogere zendfrequentie (u raadt het al: 1800 Megahertz) dan GSM. Dit heeft tot gevolg dat de celgrootte veel kleiner is. Dit vereist op zijn beurt weer meer BTSsen, maar heeft als voordeel dat er meer mensen tegelijkertijd van het systeem gebruik kunnen maken. Daarom is DCS1800 bij uitstek geschikt voor dichtbevolkte gebieden. Het duurt zeker nog een jaar voordat dit systeem geheel is ingevoerd.

DDL-bestand
Dynamic Link Library, een programmabibliotheek die tijdens de uitvoering van een programma daar automatisch aan wordt gekopppeld.

Deathmatch
Met zijn allen tegen elkaar spelen (vechten) waarbij de spelers met diverse wapens de tegenstanders moeten neerschieten. Hoe vaker de speler iemand neerschiet, hoe meer punten hij krijgt, na het maximale aantal haalbare punten te hebben gescoord, begint het spel opnieuw in een andere ‘map'. Deathmatch kan alleen (tegen bots) of in teamverband (tegen andere mensen) gespeeld worde

Defragmentatie / Defragmenteren
Ook wel het ‘aanstampen' van de harde schijf genoemd. Tijdens het gebruik van de computer raken bestanden gefragmenteerd, dat wil zeggen dat iin bestand over verschillende plaatsen van de schijf is verdeeld. Door het gebruik van het Defragmentatie- programma worden alle bestanden weer netjes aaneengesloten op de schijf geplaatst en komt er meer ongebruikte ruimte vrij. Windows 98 plaatst belangrijke programma's zoals het besturingssysteem zelfs op het snelste gedeelte van de harde schijf (waar ze meestal al stonden, maar goed).

Demagnetiseren
Als er kleuronzuiverheid is ontstaan in het beeld, bijvoorbeeld doordat een luidspreker (magneet) te dichtbij heeft gestaan, dient de beeldbuis gedemagnetiseerd te worden. Dit wordt degauss genoemd. Een moderne monitor heeft hiervoor een speciaal knopje, of een keuzemogelijkheid in het on screen display.

Desktop
De 'desktop' van Windows 95 noemen we ook wel het 'bureaublad'. Het gaat hier om het beeldscherm dat u ziet zodra Windows 95 is opgestart, het beeldscherm waarop u onder andere 'Start' en de 'Prullenbak' ziet staan. Deze desktop is als het ware de controlekamer van Windows 95 en als zodanig het meest gebruikte onderdeel!

Dialoogvenster
Een klein venster dat in Windows wordt getoond. Vaak wordt het gebruikt om een boodschap weer te geven, soms is het een waarschuwing van het programma aan de gebruiker. Aan de onderkant van het venster zitten knoppen: ‘OK' en ‘Annuleren' zijn twee standaardknoppen.

Digitaal
Gegevens voorstellend in discrete, niet-vloeiende vorm. Tussen twee digitale gegevens is slechts een beperkt aantal waarden mogelijk. Digitaal is niet beter of sneller dan analoog, maar wel minder gevoelig voor storing. Daarnaast is digitaal werkende apparatuur eenvoudiger en compacter ((dus goedkoper) te produceren.

Digitale zoom
Zie Zoom.

DIN-formaat
Deutsche Industrie Norm: een standaard stekkervorm.

Diode
Een elektrische component die analoge signalen naar digitale omzet.

Direct 3D
Microsoft heeft een poging ondernomen om 3D-effecten te realiseren in spellen, onafhankelijk van welke chipset u op uw 3D-kaart heeft. Zij hebben een set instructies bedacht, Direct 3D genaamd (D3D in het kort), die alle makers van 3D-chipsets inmiddels in hun chips hebben opgenomen. Spelletjesprogrammeurs kunnen bij het programmeren gebruik maken van deze instructieset, zodat hun spel daarmee D3D-compatible is. Hierdoor kan zo'n spel met alle 3D-kaarten worden gespeeld zonder dat er extra programmeerwerk aan te pas komt. Helaas is de D3D-instructieset nog niet geheel feilloos en zijn er nog regelmatig patches nodig om alles werkende te krijgen. Bovendien benut D3D alleen de meest algemene functies van een 3D-videokaart en de icht mooie functies van de betere 3D-kaarten blijven erdoor onbenut.

Directory
Map, folder, waar u bestanden geordend kunt bewaren (of door programma's kunt laten bewaren), en waar u; in uw programma's; ze ook weer terug kunnen vinden

DirectX
DirectX is speciaal door Microsoft ontwikkeld om de multi-media-programmeur (lees: de kopers van spelletjes) tegemoet te komen. De standaard video-aansturings-programmatuur van Microsoft is gewoon te traag voor applicaties die een snelle beeldafhandeling vereisen. Vandaar dus DirectX.

Disk At Once
Afgekort DAO is een term die gebruikt wordt bij het schrijven van een CD-R. Hiermee wordt bedoeld dat een CD in iin keer ononderbroken wordt volgeschreven. Dit in tegenstelling tot de 'Track At Once' (TAO) schrijfwijze, waarbij de tracks afzonderlijk op de CD worden geschreven.

Diskdrive
Het allereerste contact tussen de PC en het besturingssysteem wordt altijd gelegd door de diskdrive of zo u wilt de 'floppy drive'. Hoe 'dom' een computer ook is, de floppy drive wordt altijd wel gevonden. Staat er op de ingestoken diskette software waar de PC mee wegweet, dan wordt er een simpel besturingssysteem (meestal DOS) opgestart. Meteen hierna, kunt u verder gaan met het opstarten of installeren van andere programma's.
Disc-at-Once
Afgekort DAO is de aanduiding die gebruikt wordt bij het schrijven van een CD-Recordable namelijk voor het schrijven van de hele schijf in iin keer. Dit in tegenstelling tot 'Track At Once' waarbij tracks los geschreven worden.

Distributie
In Linuxtermen: naast de kern van Linux zelf een brede sortering randprogramma4s. Iedere distributie heeft zijn eigen karakter en moeilijkheidsgraad.

DMA-kanaal
DMA staat voor 'Direct Memory Access' ofwel 'Directe geheugentoegang'. Een apparaat in de PC zoals bijvoorbeeld een geluidskaart krijgt dan rechtstreekse toegang tot het geheugen van de computer. Hierdoor is snellere gegevensoverdracht mogelijk.

DNS-server
DNS-servers zetten adressen op Internet - die feitelijk uit lange rijen nummers bestaan - om in 'woordelijke' adressen als bijvoorbeeld: http://www.computeridee.nl

DOD
Department Of Defence. Het Amerikaanse ministerie van defensie. Een bron van normen op het gebied van beveiliging van informatie.

Domeinnaam
De naam van een internetsite. Zoals bijvoorbeeld www.volkskrant.nl, www.vnu.com en www.i-land.nl. Domeinnamen zijn gekoppeld aan zogenaamde IP-nummers. Die nummers vormen de echte namen van internetsites, maar ze zijn erg lang en in de praktijk moeilijk bruikbaar. De domeinnamen zijn daarentegen makkelijk te onthouden en vormen dus een soort masker om vervelende nummers aan uw zicht te onttrekken.

Doorvoersnelheid
Voor Internetgebruik is een 14k4-modem (14.400 bps = bits per seconde) het minimum, beter is een 28k8- of een 33k6-model. Nog beter is 56k of ISDN. Helemaal luxe is Internet via de kabel.

Doorzichtzoeker
Bij compactcamera's wordt, in tegenstelling tot bij spiegelreflexcamera's (zie aldaar), gebruik gemaakt van een optische zoeker ofwel doorzichtzoeker, waarbij een boven en/of naast het objectief geplaatste lens een beeld projecteert op een matglas. Dit beeld komt dus niet exact overeen met het te fotograferen beeld (parallax), maar wijkt (met name bij bijvoorbeeld dichtbijfotografie) daar door de afwijkende plaatsing van beide lenzensystemen min of meer van af.

DOS
Afkorting van Disk Operating System. Het is een besturingssysteem dat in functionaliteit niet afwijkt van Windows 3.x of 9x, maar zich alleen anders en minder begrijpelijk (voor leken) laat bedienen dan voorgenoemde Windows-versies, namelijk door getypte commando's.

DOS-box
De zogeheten 'DOS-box' is een soort van virtuele machine. Binnen Windows 95 is het mogelijk om een venster te starten dat zich precies zo gedraagt als onze oude DOS-PC. En het leuke is: we kunnen meerdere van die DOS-boxen tegelijkertijd laten draaien. Probeer maar!

DOS-driver
Een klein besturingsprogrammaatje, in dit geval voor gebruik in de DOS-modus, om apparaten zoals bijvoorbeeld CD-ROM-spelers of printers aan te sturen.

Downloaden
Een programma van een op Internet aangesloten computer kopikren naar de eigen PC. U maakt dus een kopie van een bestand dat ergens op Internet staat. Meestal gaat het downloaden door middel van het aanklikken van een woord of icoontje op de webpagina.

Draadmodelvenster
De huidige generatie pc's is nog niet in staat om ingewikkelde ruimtelijke voorstellingen te berekenen terwijl ze nog worden bewerkt. Objecten worden daarom meestal als draadmodel weergegeven. Hierbij zijn alleen de randen zichtbaar en geen oppervlakken, materialen en dergelijke. Het weergeven van een draadmodel kost minder rekenkracht zodat een animatie eerst op deze manier kan worden bekeken om hem pas daarna in volle glorie te laten renderen.

Draaitabel
Een interactieve tabel waarin gegevens uit bestaande lijsten en tabellen kunnen worden samengevoegd en gegroepeerd.

Driver
Engels voor stuurprogramma, klein programmaatje dat gebruikt wordt om specifieke onderdelen van de computer aan te sturen, zoals bijvoorbeeld de videokaart of CD-spelers.

DSTN
Double-layer Supertwist Nematic. Dit is een speciale variant op de oudere LCD technieken. In plaat van iin laagje met LCD-elementen bevinden zich in een DSTN-scherm twee laagjes. Deze techniek wordt toegepast om de kleurechtheid te verbeteren.

DTP
'Desk Top Publishing'. Dat betekent zoveel als het maken van folders, tijdschriften en boekjes vanuit de eigen huiskamer. En eerlijk is eerlijk: dat kan met de hedendaagse computers!

Dual band
Dual Band betekent dat uw toestel op twee verschillende GSM-netwerken kan bellen. Op dit moment hebben we in Nederland twee GSM 900-netwerken:die van Libertel en KPN. De nieuwe aanbieders Telfort, Dutchtone en Ben hebben een DCS 1800-netwerk. Het principe van het netwerk is hetzelfde, maar het werkt op een andere frequentie. Met de meeste oudere toestellen kunt u alleen maar op het 900-netwerk bellen. Er zijn ook (nieuwe) single band-toestellen die het alleen maar op het 1800-netwerk doen. Dual band-telefoons kunnen wel op beide netwerken bellen. Zij kunnen zelfs overschakelen van het ene netwerk op het andere, zonder dat u daar zelf iets van merkt.

DVD / DVD-Speler
Staat voor Digital Versatile Disc. De DVD speler stelt u in staat om DVD's af te spelen. Het is de opvolger van de CD-ROM, en kan meer dan tien keer zo veel informatie bevatten. Geschikt voor speelfilms. Een DVD RAM kan ook beschreven worden, een DVD ROM niet.

DVD-Audio
Een standaard voor muziek op DVD, die een betere geluidskwaliteit mogelijk moet maken dan de traditionele CD. De standaard is op dit moment nog niet vastgelegd.

DVD-ROM-speler
Staat voor Digital Versatile Disc. De DVD speler stelt u in staat om DVD's af te spelen. Het is de opvolger van de CD-ROM, en kan meer dan tien keer zo veel informatie bevatten. Geschikt voor speelfilms. Een DVD RAM kan ook beschreven worden, een DVD ROM niet.

DVD-Video
Een standaard om videobeelden vast te leggen op een DVD-schijfje. Hiermee is een beduidend betere beeld- in geluidskwaliteit mogelijk dan met bijvoorbeeld een videorecorder.

DX, SX of DX2
Verschillende 486 processoren. De SX is een 486 zonder mathematische coprocessor (hulpprocessor, die vooral door reken- en tekenprogramma's gebruikt wordt). De DX is de standaard en in de DX2 is de kloksnelheid verdubbeld.

 

E

E-commerce
Electronic commerce. Het verrichten van transacties via Internet, meestal met inbegrip van de mogelijkheid van elektronisch betalen.

ECP
Extended Capability Port. Dit is een ten opzichte van EPP weer verbeterd protocol waarmee sneller tweerichtingsverkeer mogelijk is tussen apparaten aangesloten aan de parallelle printerpoort.

ECP Test
De ECP test is een erkende hardware test. Hij meet de prestaties van alle computeronderdelen afzonderlijk, en bepaald aan de hand daarvan een totaalscore.

Editors
Editors zijn kleine, maar soms vernuftige programmaatjes die door hobbyisten zijn geschreven en waarmee het originele spel kan worden veranderd. In het geval van bijvoorbeeld Grand Prix 2 gaat het vooral om editors waarmee het uiterlijk van het spel kan worden aangepast. Zo kunt u zelf cockpits, circuits en wagens ontwerpen.

EIDE
'Enhanced' IDE. Dit is de verbeterde versie van de (IDE)-standaard waarmee schijven en CD-Romspelers worden aangesloten aan de computer.

E-mail
Afkorting van ‘Electronic Mail' ofwel elektronische post. E-mail bestaat uit brieven of kattenbelletjes die met een computer zijn geschreven en via interne netwerken (bijvoorbeeld binnen bedrijven) of via Internet naar de ontvanger gestuurd worden. Die ontvanger kan het berichtje op zijn beeldscherm lezen of printen. Een E-mailadres is de elektronische brievenbus waarin E-mailberichten worden opgeslagen.

E-mailen
Het – via Internet – versturen van elektronische post. Ofwel u tikt een berichtje in met uw E-mail-programma, stuurt het naar het E-mailadres van de ontvanger en deze kan het bericht met zijn E-mail-programma weer lezen op zijn PC.

Encryptie
Het versleutelen van bestandsinformatie heet encryptie. Door dit proces kan bepaalde software uw bestanden omvormen tot geheimtaal die pas leesbaar wordt nadat het bestand weer gedecodeerd is met de passende softwaresleutel. Op deze manier kunt u uw bestanden afschermen voor vreemde en misschien kwaadwillende ogen.

EPP
Enhanced Parallel Port:Verbeterde Parallelle Poort. Met deze instelling van de parallelle printerpoort, krijgt deze meer mogelijkheden om met apparaten op deze poort aangesloten te communiceren.

Ergonomie
Dit zegt iets over hoe goed een apparaat geschikt is om mee te werken, levert hij geen rugklachten op, werkt het lekker? De ergonomische geschiktheid van een computer is met name afhankelijk van de kwaliteit van de monitor, het toetsenbord en de muis.

Ethernet
Dit is de meest populaire netwerk-uitvoering, waarbij kan worden gekozen voor een aantal kabel-oplossingen. Tot voor kort was Coax het meest gebruikte kabeltype, waardoor Ethernet relatief goedkoop aan te leggen was (is). De snelheid van Ethernet is 10 Mbit/seconde, maar er is ook fast-Ethernet verkrijgbaar dat wel 100 Mbit/seconde aankan.

Extensie
Een extensie is (in deze betekenis) een klein stukje software dat extra faciliteiten toevoegt aan een Apple Macintosh computer, zoals de iMac of de G3.

Extern opslagmedium
Iedere data-opslag buiten de harde schijf: diskettes, CD-ROMs, Zip-disks, Jaz-disks, tapestreamers, enzovoort.

Extra ingang: (monitor)
Sommige monitoren bieden naast de standaard VGA ingang nog een andere aansluiting. Hierbij kan het gaan om een RGB ingang (voor de aansluiting van computer zonder VGA uitgang) of een USB hub.

Extrusie-object
Tweedimensionale vorm die loodrecht op zijn eigen vlak wordt uitgerekt om een driedimensionaal voorwerp te maken.

 

F

FAT32 bestandssysteem
'FAT' staat voor 'File Allocation Table': het mechanisme waarmee het bestandssysteem op orde wordt gehouden. Voor Windows 9x bestaan er twee FAT-systemen: een 16-bits en een 32-bits FAT. U hoeft alleen te onthouden dat een 32-bits FAT beter geschikt is voor grote harddisk-partities; dus vanaf 512 MB. FAT32 is beter dan voorganger FAT16 in staat om de harddiskruimte optimaal te benutten.

Faxen via de PC
Faxen zonder papier, dus. Digitale documenten kunnen door een fax-apparaat prima op papier worden uitgedraaid (een fax is tenslotte een soort printer), en papieren faxen kunnen door een PC prima worden ontvangen en op het beeldscherm getoond.

FDISK
Het standaard bij Windows geleverde programma waarmee op een tamelijk ondoorzichtige wijze het partitioneren kan worden uitgevoerd.

Fine-tunen
Het fijn regelen van de instellingen op een computer, teneinde de prestaties op te schroeven.

Firmware
De besturingssoftware in een apparaat. Deze zorgt bij GSM-toestellen voor de omzetting van uw spraak naar digitale signalen en voor het bijhouden van een ingebouwde telefoonnummerlijst.

FlashPath
Een adapter ter groote van een normale 3= inch diskette, waaraan een SmartMediakaartje kan worden gestopt. Op een SmartMedia-kaartje opgeslagen foto's kunnen op die manier uiterst eenvoudig in een computer worden ingelezen.

FlashPix
Een heel modern en veelbelovend bitmap-formaat, dat met meerdere resoluties werkt.

Flat-cable
Platte kabel: wat anders?

Focussering
Met de focussering bedoelen we de instelling van een lens (van bijvoorbeeld een LCD-projector). Voor een scherp beeld moet de lens namelijk nauwkeurig worden ingesteld.

Formatteren
Formatteren is het beschrijfbaar en leesbaar maken van een schijf voor een bepaald type besturingssysteem. Een diskette kunnen we met FORMAT zodanig formatteren dat we met behulp van een UNFORMAT de originele gegevens weer terug kunnen halen. Dat werkt echter niet altijd! Om te beginnen moet er voldoende ruimte op de diskette over zijn om de UNFORMAT-informatie op weg te kunnen schrijven en daarnaast mag u niet van de switch '/U' gebruik maken, want dan wordt er sowieso onherroepelijk geformatteerd!

FOR-NEXT lusjes
Een constructie uit een BASIC- programma waarmee hetzelfde stukje programmacode meerdere keren uitgevoerd kan worden, maar dan met andere waarden. Bij ons hackprogramma gebruiken we een FOR-NEXT-lusje om alle mogelijke codes in te stellen.

Foutcorrectie
Systeem om storingen op de telefoonlijn op te sporen en de invloed ervan op digitale gegevens weg te werken.

Frames
Frames per seconde is beelden per seconde. We hebben het hier over de beeldverversingsfrequentie die bepaalt hoe vloeiend bewegend beeld kan verlopen.

Freeware
Volwaardige software die gratis – op Internet of op CD-ROM – verspreid wordt.

FTP-site
FTP staat voor File Transfer Protocol. FTP-sites bieden software en andere ‘downloadables' aan.

Full-duplex opname/afspelen
Dit is een speciale optie van de betere geluidskaart. Met name de mensen die op Internet audio-chatten (lees: een hcht telefoongesprek voeren), willen natuurlijk direct kunnen luisteren en praten. Immers, dat maakt het wel zo echt. Welnu, om dit te kunnen heb je een geluidskaart nodig die deze twee dingen tegelijkertijd doet. En dat heet full-duplex.

Fuzzy
‘Fuzzy logic' is een methode om beslisprocessen tegelijk sneller en beter te laten verlopen. Als u op uw boodschappenlijstje ‘broemkool' ziet staan, raakt u niet in de war, en een fuzzy (zoek)programma leest op dezelfde manier over schrijf- en spelfouten in de zoekterm heen.

 

G

Gamepad
Om een spel te kunnen besturen kunt u het toetsenbord gebruiken, een muis, een joystick, een racestuur of een gamepad. Zo'n gamepad is een soort joystick waarbij de knuppel is vervangen door een platte toets die in acht richtingen kan worden gedrukt. Een digitale gamepad heeft maar twee opties: naar links of niet, maar niet een klein beetje naar links. Met een analoge gamepad kunt u wel traploos sturen. Omdat deze zo uitgebreid is wordt het een controller genoemd.

Gameplay
Algehele speelbaarheid.

Gamma-correctie
De mogelijkheid om via het hulpprogramma van de videokaart de kleuren op het beeldscherm bij te stellen.

GB
Zie gigabyte

Gecomprimeerde schijf
Bij Windows 95 bestaat de mogelijkheid gebruik te maken van 'schijfcompressie'. Alle bestanden worden dan automatisch gecomprimeerd bij opslag en gedecomprimeerd bij gebruik. Hiermee kan opslagruimte worden bespaard. Omdat dit comprimeren en decomprimeren tijd kost en de tegenwoordige harde schijven meestal groot genoeg zijn, wordt het gebruik van gecomprimeerde schijven meestal afgeraden.

Geheugen
Een computer heeft geheugen, maar is zeer 'short van memory'. Als we de PC uitzetten, dan is'ie alles weer vergeten. Het geheugen van de PC wordt gebruikt om programma's te laten draaien en de programma's - op hun beurt - hebben het geheugen nodig om zichzelf aan u te kunnen presenteren.

Geheugenbanken
De SIMMs en de DIMMs worden op het moederbord altijd in zogeheten ‘geheugenbanken' geplaatst. Dergelijke insteekplekken zijn altijd duidelijk te herkennen en u ziet ze vaak in paren. Thans is het gebruikelijk om een moederbord te voorzien van twee 168-pins en vier 72-pins geheugenbanken.

Geheugenmodule/DIMM
RAM-geheugen krijgt u in geheugenmodules, zogenaamde SIMMs of DIMMs. 72-pins bestaat nog, maar 168-pins is moderner. 1 MB-SIMMs kosten vroeger een vermogen, maar tegenwoordig bestaat de 256 MB-DIMM al (nog erg duur).

Geheugenruimte
Ook wel RAM = Random Access Memory = intern geheugen, het werkgeheugen van de computer. Elke computer heeft RAM nodig om programma's en data `in te laden'. Pas als de gegevens – bijvoorbeeld vanaf de harde schijf – in het RAM-geheugen zitten, kan de PC ermee werken. Hoe meer megabyte RAM, hoe beter.

Geluidskaart
Niet iedereen weet het, maar de PC heeft standaard een speakertje aan boord. Helaas klinkt het geluid als Donald Duck die klemzit in de zwanenhals van de gootsteen. Vandaar ook dat alle multimedia-PC's zijn voorzien van een extra geluidskaart die maakt dat geluid wél natuurgetrouw klinkt. En dat niet alleen: je kunt ook de joystick op de geluidskaart aansluiten, alsmede een microfoon én de stereo-installatie! Wat doen geluidskaarten? Ze spelen opgenomen 'samples' (digitaal opgenomen geluid) af.

GIF of JPG
Dat is de vraag! Zowel GIF als JPG zijn grafische bestandsformaten die standaard worden gebruikt op Internet. GIF bestaat al wat langer en kan ook 'animerend' zijn. JPG maakt gebruik van een speciaal inpak-mechanisme waardoor de plaatjes nòg kleiner kunnen worden. En klein is fijn, zeker als we het via het modem willen binnenhalen.

Gigabyte
Een maat om de opslagcapaciteit voor digitale informatiedragers aan te geven. Eén gigabyte is 1024 megabyte. Ter vergelijking: op een floppydisk past slechts 1,4 megabyte aan informatie. Een moderne harddisk heeft een capaciteit van twee gigabyte.

GM/GS
Met MIDI kan nog iets meer informatie verstuurd worden, bijvoorbeeld het nummer van het geluid dat gebruikt dient te worden. Als bij u thuis onder nummer drie het geluid van een saxofoon zit en bij uw buurman zit onder nummer drie een basgitaar, dan zal bij uitwisseling het hele arrangement door elkaar liggen. Om orde in deze chaos te scheppen is door de fabrikanten een standaard ontwikkeld, General MIDI/General Standard, waarin is gedefinieerd welke nummers bij bepaalde geluiden horen.

God mode
Meest voorkomende truc waarmee de speler onsterfelijk wordt en alle wapens krijgt die het spel bezit. De speler wordt als een god: onsterfelijk. Vaak verpest dit wel het spel want u bent nooit meer af en u speelt het spel veel sneller uit.

Grafische kaart
(VGA-kaart: 'Video Graphics Array') is een kaart die de PC gebruikt om een, voor de gebruiker zichtbaar, beeldscherm te genereren. Het aantal af te beelden kleuren en de hoogste mogelijke resolutie zijn afhankelijk van de hoeveelheid geheugen op de VGA-kaart. Een kaart die later kan worden voorzien van extra geheugen, kan lang mee. De snelheid van de VGA-kaart is afhankelijk van de grafische chip(s) én van de geïnstalleerde softwaredrivers. Er zijn VGA-kaarten met speciale 3D-chips die zijn geoptimaliseerd voor multimedia en 3D-spellen.

Graphics
Verzamelnaam voor alle beelden (stilstaand of animerend) op uw monitor.

GSM
GSM - Global System for Mobile Communications - is een pan-Europese standaard voor digitale mobiele communicatie.

 

H

H/W MPEG Add-on
Kan de videokaart aangesloten worden op een MPEG decoder? MPEG is één van de videoformaten die gebruikt worden om filmbeelden op te slaan.

Hacken
Zonder toestemming andermans computer(netwerk) binnendringen. Hacken is vaak ernstig strafbaar.

Hackers
Mensen die zonder toestemming andermans computer(netwerk) binnendringen. Hacken is vaak strafbaar.

Harddiskruimte
De harde schijf (ook: harddisk) is het opslaggeheugen waarop u gegevens wegschrijft die u later – dus nadat u de computer een volgende keer heeft aangezet – wederom kunt gebruiken. Hoe meer ruimte (over) op uw harde schijf, hoe beter.

Harde schijf
De harde schijf (ook: harddisk) is het opslaggeheugen waarop u gegevens wegschrijft die u later - dus nadat u de computer een volgende keer heeft aangezet - wederom kunt gebruiken. Het geheugen op de harde schijf is, in tegenstelling tot het RAM-geheugen, niet 'vluchtig', maar in staat om gegevens net zo lang als u wilt te bewaren. De huidige trend is dat harde schijven steeds sneller te lezen en beschrijven worden en steeds meer gegevens kunnen opslaan.

Hardware
Iedereen kent in ieder geval twee 'ware'-begrippen: hardware en software. Eigenlijk vindt u het onderscheid in de eerste vier letters van elk begrip. Hardware is 'hard' en software is 'zacht'. Als we concreet blijven, is hardware het ijzer oftewel de computer zèlf. Software is dan de programmatuur die nodig is om de hardware toegankelijk te maken van de gebruiker. Nog niet zo heel erg lang geleden, waren de CD-ROM (hard) en de 3½ inch diskette (ook hard) nog onbekend en stond aller programmatuur op 5¼ inch schijfjes (die kon je buigen, dus zacht). Vandaar: software.

Hard- en software
Het onderscheid zit in de eerste vier letters van elk begrip. Hardware is 'hard' en software is 'zacht'. Als we concreet blijven, is hardware het ijzer oftewel de computer zélf. Software is dan de programmatuur die nodig is om de hardware toegankelijk te maken van de gebruiker. Nog niet zo heel erg lang geleden, waren de CD-ROM en de 3½ inch diskette (beide hard) nog onbekend en stond alle programmatuur op 5¼ inch schijfjes (die kon je buigen, dus zacht). Vandaar: software.

Hatswitch
Gezichtsveldregeling. Dit is een klein knopje op de kop van de stick zelf waarmee u kunt bepalen welke kant u opkijkt.

Helpdesk
Een (telefonische) hulpdienst die problemen die de gebruiker met een apparaat heeft tracht te verhelpen.

High-density diskette
Op een high-density diskette past 1,44 MB data. Op een low-density diskette past slechts 720 KB. U houdt de beide soorten diskettes uit elkaar door ze met het label naar voren en het metalen schuifje naar onderen vast te pakken. Zit er linksboven een vierkant gat in de rand van de diskette? Dan is het een high-density diskette. Meestal staat er ook simpelweg ‘HD' op

HIMEM.SYS en EMM386.EXE
Dit zijn twee essentiële bestanden die het 'hoge geheugen' ontsluiten. Wat is het geval? Een standaard-PC (vanaf 80386) heeft geheugen dat normaal niet door DOS-(aansturings)programma's kan worden gebruikt. Welnu, met behulp van de software HIMEM.SYS en EMM386.EXE wordt het mogelijk om programmatuur zodanig in het 'hoge en verborgen RAM' te installeren dat er meer DOS-geheugen overblijft.

History
In uw historyfile staan de adressen van alle webpagina's die u in de afgelopen periode hebt bezocht. Hoe lang die periode moet zijn, kunt u zelf aangeven in de voorkeuren/preferences van uw browserprogramma.

Hits
Het Engelse woord ‘hit' staat voor ‘raak'. In het geval van zoekmachines betekent het zoveel als: ‘een verwijzing naar een pagina die voldoet aan de door u opgegeven beschrijving.' In andere gevallen wordt het aantal bezoekers aan websites uitgedrukt in ‘hits'.

Homepage
Een homepage is een pagina op het World Wide Web die de bezitter ervan zelf heeft gemaakt. Op homepages staat vaak informatie die de bezitter persoonlijk interesseert. Vandaar de naam; het is een soort digitaal ‘huis' op het Web.

Hostprovider
Een hostprovider verhuurt ruimte op het Internet backbone aan Internet Service Providers (ISPs). Bij zo'n ISP hebt u dan weer een Internetabonnement. Hoe meer ruimte uw ISP van zijn hostprovider huurt, hoe sneller u surft.

Hotmail
Een aanbieder van gratis elektronische post (E-mail) via het World Wide Web. Het gaat hier om zogenaamde webmail dat tot voor kort niet met een normaal E-mail-programma was te benaderen doch alleen met een Internetbrowser. Pas sinds het verschijnen van Outlook Express versie 5 (Meegeleverd met Internet Explorer versie 5) is dit E-mail programma in staat om Hotmail op dezelfde wijze als 'normale' E-mail te behandelen.

H sync
De frequentie bij een monitor waarmee de horizontale lijntjes waaruit het beeld is opgebouwd op het scherm gezet worden. Hoe hoger deze waarde, hoe stabieler het beeld.

HTML
'HyperText Markup Language' dit is de opmaakt taal die gebruikt wordt om Internet-webpagina's te maken. Een HTML-document bevat zowel tekst als opmaakcodes en mogelijk ook 'links' naar andere documenten op het Internet. Moderne E-mailprogramma's kunnen E-mailberichten ook in HTML-formaat maken.

HUB
Een HUB is het knooppunt van een sternetwerk. Bij, of liever gezegd 'in', een HUB worden de contacten gelegd tussen de werkstations en de fileserver(s). HUB's kunnen in een groot aantal varianten worden uitgeleverd, waarbij we voornamelijk verschillen in het aantal poorten terugvinden.

Huurlijn
Niet bijzonder bekend is de service van KPN om een zogenaamde huurlijn – een permanent openstaande telefoonoijn, speciaal voor Internet – naar u thuis aan te laten leggen. U bepaalt zelf de bandbreedte (datadoorvoercapaciteit) van deze telefoonlijn. De kosten wilt u niet weten.

Hyperlink
Internetpagina's kunnen verwijzingen bevatten naar andere internetpagina's of –bestanden. Zo'n verwijzing heet hyperlink en staat vaak in blauw aangegeven. U kunt er op klikken, waarna u de pagina waar de hyperlink naar verwijst op uw scherm krijgt.

 

I

Icoon
In het Engels 'Icon', een pictogram dat in Windows wordt gebruikt voor het weergeven van bestanden en snelkoppelingen, op het bureaublad.

ICQ
Staat voor I Seek You, ofwel ik zoek je. Een zogenaamd chatprogramma dat erg populair is voor het informeel babbelen via Internet.

IDE
Een standaard type aansluiting voor schijven in een computer. Wordt veel gebruikt voor harde schijven en is tegenwoordig vrijwel de standaard voor het aansluiten van CD-ROM-spelers.

IDE-bus
De verbindingsbus tussen de harde schijf, de CD-ROM speler en de computer zelf. De IDE bus herkent u – als u de computer openschroeft – aan de brede (40 aders) grijze kabel. Dit is de feitelijke verbinding tussen alle afzonderlijke apparatuur.

IEEE 1284
Een standaard voor de tweerichtingscommunicatie tussen de parallelle poort van de PC en daaraan aangsloten apparaten. Zowel de kabel als het protocol – dit is de afspraak over de taal waarin de apparaten met elkaar praten opdat ze elkaar begrijpen – moeten aan deze norm voldoen.

ILS-server
Om andere mensen op Internet te vinden, kunt u via Microsofts Netmeeting contact maken met een ILS-server. Bij het opstarten van Netmeeting haalt het programma een lijst met de namen van alle ingelogde gebruikers vanaf zo'n server. Het aanklikken van de naam van een gebruiker is genoeg om hem of haar te vertellen dat u contact wilt leggen.

Ingame-opties
Speelmogelijkheden die de speler tijdens het spel allemaal tot zijn of haar beschikking heeft.

Inktjetprinter
Printer die de inkt op het papier spuit en die in een goede kwaliteit kleur kan printen.

Inloggen
Om data van een Internetcomputer te kunnen halen (zoals het opvragen van nieuwsgroepen) moet die computer u toegang verschaffen. Als u inderdaad toegang krijgt, dan heet dat inloggen.

Insteek-slots
Sleuven aan de binnenkant van de computer (op het zogeheten moederbord) waarin uitbreidingskaarten kunnen worden geplaatst om de computer meer mogelijkheden te geven. Er zijn verschillende typen sleuven, met een verschillend aantal en formaat aansluitpinnen. De belangrijkste zijn ISA (oud) en PCI (nieuw).

IntelliMouse
Muis, uitgebreid met een tandwieltje waarmee je gemakkelijk over het scherm kunt scrollen.

Interface
Kan twee dingen betekenen. Hardwarematig spreken we van een speciaal type verbinding tussen twee apparaten. Softwarematig hebben we het over de manier waarop u bepaalde applicaties bedient.

Interne slots
Aansluitgleuven waarin extra apparatuur gestopt kan worden.

Internet
Internet is een wereldwijd, uit honderdduizenden computers bestaand, netwerk. Deze computers sturen hun data via telefoonlijnen en speciale vaste verbindingen naar elkaar. De bekendste toepassingen van Internet zijn het WWW en E-mail. Minder bekend maar zeker niet minder interessant zijn bijvoorbeeld de nieuwsgroepen.

Internetabonnement
Om Internet thuis te kunnen gebruiken, moet u een abonnement hebben bij een (Internet service) provider. Met een modem belt uw computer de provider, en deze koppelt u Internet.

Internet backbone
Hoge-snelheidsverbinding die een hoofdroute in het Internet vormt: de elektronische snelweg op zijn breedst. Hoe meer servers er tussen u en het backbone zitten, hoe smaller het weggetje waarover u zich moet verplaatsen, en dat kost natuurlijk snelheid.

Internetbrowser
Op het Internet kunt u bladeren door allerlei pagina's met teksten en afbeeldingen. De totale verzameling van al deze pagina's wordt het World Wide Web genoemd. Het programma waarmee u door deze pagina's bladert, wordt vaak een 'browser' genoemd. Bekende webbrowsers zijn Communicator van Netscape en Internet Explorer van Microsoft.

Internetprovider
Voluit Internet Service Provider, maar in de volksmond gewoon ‘Provider'. Het is het bedrijf waarmee uw computer (via modem, ISDN of kabel) contact opneemt en wat u vervolgens aan Internet koppelt.

Internetsoftware
Een inbelprogramma om op het Net te komen, een zogenaamde browser om over het WWW te surfen, een nieuwslezer voor de nieuwsgroepen en een E-mail programma. Hoort bij abonnement.

Internetverbinding
Om Internet thuis te kunnen gebruiken, moet u een abonnement hebben bij een (Internet service) provider. Met een modem belt uw computer de provider, en deze koppelt u aan Internet.

Intern geheugen
Het intern geheugen, ook wel werkgeheugen genoemd, heet RAM (Random Access Memory); geheugen dat we kunnen lezen en beschrijven. Zowel het besturingssysteem als de software draaien in RAM. Intern geheugen is van cruciaal belang voor de snelheid van de PC. Hier gaat op: meer is beter. Het wordt uitgedrukt in megabytes (MB).

Interrupt
Een signaal waarmee een apparaat in de computer de processor 'wakker' kan maken. Dit wordt gebruikt om andere programma's te onderbreken als het programma snel de aandacht van de processor nodig heeft.

Inzoomen/Uitzoomen
Het dichterbij/verderweg brengen. Inzoomen op een plaatje betekent bijvoorbeeld dat er meer detail zichtbaar wordt.

I/O
Afkorting voor input/output.

IP-adres
Een IP-adres is een uniek nummer dat een PC een ‘naam' geeft op het Internet. Andere computers kunnen hem zo herkennen. Een IP-adres is bij de meeste Internet-gebruikers tijdelijk. De provider heeft de beschikking over een reeks nummers en kent er één toe op het moment dat u inbelt.

IPX/SPX
Dit is het netwerk-transportprotocol dat is 'verzonnen' door Novell. Hierbij is SPX een gecontroleerde uitbreiding op IPX, waarmee het mogelijk is om een tweeweg-communicatie tussen twee werkstations in het leven te roepen. IPX/SPX is een alternatief voor TCP/IP. (Bij IPX/SPX wordt het unieke netwerkadres, in het geval van Ethernet, uit de netwerkkaart gelezen.)

IRC-server
Een computer op Internet waar chatters op inloggen en zo bij elkaar komen.

IRQ
Interrupt ReQuest. Signaal waarmee kaarten en poorten van een PC kenbaar maken aan het moederbord dat ze gegevens hebben die verwerkt moeten worden.

ISA
Dit is de afkorting van 'Industry Standard Architecture', het gaat om de definitie van een databus waarop 8-bits- en 16-bits-uitbreidingskaarten kunnen worden bevestigd. De 8-bits ISA-bus kennen we vanaf de XT, de 16-bits ISA-bus vanaf de AT. In de huidige (Pentium-)PC's vinden we nog altijd 16-bits ISA-databussen, naast de meer populaire (en véél snellere) PCI-databussen.

ISA, AGP, PCI, VESA
We zullen u niet vermoeien: allemaal manieren om randapparatuur op uw PC aan te slutien. De een is sneller en moderner dan de ander.

ISDN
Integrated Services Digital Network. Een volledig digitaal telefoonsysteem dat op termijn het gewone, analoge telefoonnet moet vervangen. Elke ISDN lijn ondersteunt twee zogenaamde B kanalen met een doorvoersnelheid van 64 Kbps en één D kanaal voor controle aan 16 Kbps.

ISDN-modem
Een digitaal modem dat op een digitale ISDN-lijn werkt. Omdat het digitaal werkt, is er minder storing op de lijn en werkt het sneller.

ISP
Internet Service Providers zoals Compuserve, Worldonline, XS4ALL, die u toegang tot Internet verkopen of geven. Het woord 'Service' betekent hier ook dat er extra diensten als Nieuws- of Winkelpagina's zijn. Er zijn ook Internet Acces Providers (IAP0s), zoals Demon. Zij geven enkel toegang tot Internet en hebben geen Nieuwspagina's en dergelijke.

 

J

Jaar 2000 fout
Veel computers zullen op middernacht 31 december 1999 naar 1 januari 1900 springen. Uit zuinigheid werd vroeger vaak de helft van een jaartal weggelaten tijdens het programmeren. 1997 werd dus als ‘97 geschreven. Computers en oude software moeten dus op grote schaal aangepast worden.

Java
Java is een programmeertaal waarmee programmaatjes worden vervaardigd die onder meer in webpagina4s kunnen worden opgenomen. In de toekomst wordt Java waarschijnlijk de grote concurrent van Windows, ook kan huishoudelijke apparatuur dan met Java worden bestuurd.

Java-applet
Een Java-applet is een klein programmaatje dat in internetpagina's kan worden opgenomen en is geprogrammeerd met de programmeertaal Java. Java-applets kunnen zowel puur rekenkundig zijn als met beeld en geluid werken.

Java-code
Een code in de programmeertaal Java
JAZ-drive
Naam voor een tape-streamer: een soort bandrecorder voor data.

JPEG
Afkorting voor Joined Picture Expert Group. Nergens op slaande naam van een manier van opslaan van (stilstaand) digitaal beeld. Tevens het voor digitale foto's meest gebruikte bitmap-formaat, dat de gegevens meer of minder sterk comprimeert (zie compressie).

Jumpers
Dit zijn kleine stekkertjes. Ze dienen om twee pinnen met elkaar te verbinden en werken als schakelaars.

Junkmail
De naam zegt het al: rotzooipost. Kan van alles zijn en van alles bevatten, van kettingbrieven tot en met in spelletjes verpakte virussen.

 

K

Kaal
Een kale PC is een PC waar niet of nauwelijks een besturingssysteem op staat. Geheel afhankelijk van koopmanschap en/of de aanbieding van de dealer, wordt een PC voor-geonstalleerd aangeleverd. Bent u niet ingegaan op de aankoop van Windows 95 (u heeft al een CD-ROM thuis liggen?), dan zal de degene die de PC assembleert een besturingssysteem installeren om de computer te testen. Wordt de computer goedgekeurd en werkt alles? Dan wordt Windows 95 acuut verwijderd, met als gevolg dat u de installatie nogmaals mag verzorgen.

Kabelaansluiting
Aansluiting op een kabelmodem. Dit apparaat maakt het mogelijk om een Internetverbinding via het televisiekabelnetwerk te maken. Meestal bestaat de verbinding tussen de PC en het kabelmodem uit een ethernet LAN. Hoewel de taak van een kabelmodem overeenkomt met een telefoonmodem zijn zij technisch verschillend.

Kabelmodem
Een apparaat dat het mogelijk maakt een Internetverbinding via het televisiekabelnetwerk te maken. Meestal bestaat de verbinding tussen de PC en het kabelmodem uit een ethernet LAN. Hoewel de taak van een kabelmodem overeenkomt met een telefoonmodem zijn zij technisch verschillend.

Kabelverbinding
Voor een serikle verbinding kunt u volstaan met een serieel nul-modem kabel (maximaal f 20).

Karakterscherm
Een karakterscherm wordt opgebouwd uit voorgedefinieerde karakters van - in de regel - 8 bij 8 pixels. Door zo te werk te gaan, kun je razendsnel een beeldscherm verversen, zij het niet grafisch. DOS op het volledige scherm werkt op deze manier.

KB
Een 'KB' oftewel een 'KiloByte' is 1024 bytes. Een 'pixel' is iin puntje op het beeldscherm. Met behulp van de resolutie geven we een uit hoeveel pixels een beeldscherm is opgebouwd. Is het beeldscherm 800 x 600? Dan worden er 800 x 600 = 480000 (bijna een half miljoen!) pixels voor gebruikt.

KB, MB, GB
Kilobyte, megabyte, gigabyte zijn maten om de opslagcapaciteit voor digitale informatiedragers aan te geven. Een gigabyte is 1024 megabyte en dit is weer 1024 kilobyte. Ter vergelijking: op een floppydisk past slechts 1,4 megabyte aan informatie. Een moderne harde schijf heeft een capaciteit van twee gigabyte.

Kbps, Mbps
Bandbreedte is de mogelijkheid om een bepaalde hoeveelheid bits te versturen. Deze mogelijkheid wordt uitgedrukt in duizend (kilo-), of miljoen (mega-) bits per seconde (Kbps, Mbps). Tot voor twee jaar had de gemiddelde Internet Service Provider in Nederland een 2 Mbps-verbinding naar de Internet backbone, tegenwoordig hebben grote ISP's een 34 Mbps-verbinding.

Keyframe
Een animatie bestaat uit een verzameling losse stilstaande beeldjes die - snel achter elkaar vertoond - beweging suggereren. De Engelse term voor een beeldje is frame. Programma's maken het de animator gemakkelijk door op basis van een begin- en eindsituatie zelf tussenliggende beeldjes te berekenen. Begin- en eindbeeld van een verandering worden keyframes (sleutelbeeldjes) genoemd.

Khz
Afkorting voor Kilo Hertz. Dit is een maat voor frequentie. 1 KHz wil zeggen 1000 keer per seconde (K=1000, Hz=per seconde).

Kilobyte
1024 bytes. Niet veel om door een telefoonlijn te pompen.

Kladblok
Eenvoudig standaardprogramma van Windows waarmee eenvoudige teksten bewerkt kunnen worden.

Kleurdiepte
Het aantal bits (nullen en enen), waarmee kleurinformatie wordt opgeslagen en weergegeven. Voor puur zwart en wit heb je maar twee bits nodig, maar voor zwartwitfoto's gebruiken we toch minimaal 8 bits, waardoor 256 grijswaarden kunnen worden weergegeven. Voor kleurenfoto's wordt meestal gebruik gemaakt van 24 bits: 8 bits voor elk van de kleuren rood, groen en blauw. We kunnen op die manier 16,7 miljoen kleuren weergeven.

Klonenbouwers
Ouderwetse aanduiding voor PC-makers die niet tot de wereldwijd opererende merken behoren. De term "kloon" heeft een negatieve bijsmaak, maar zegt niets over de kwaliteit.

Kloon
PC's die door de verkopende organisatie (kleine ketens en zelfstandige computerwinkels) zelf in elkaar worden gezet. Deze klonen bestaan uit standaard-onderdelen die vaak afkomstig zijn uit Aziatische landen zoals Taiwan, Korea en China. Deze componenten hoeven niet slechter te zijn dan die in A-merken worden gebruikt.

 

L

Lan
Local Area Network een computernetwerk voor het onderling verbinden van Computers waarmee korte afstanden. meestal binnen een gebouw, kunnen worden overbrugd.

Laptop
Een laptop is een kleine, draagbare computer die qua prestaties niet onderdoet voor een normale bureaucomputer. Een laptop is – om het gewicht en de grootte te beperken – meestal voorzien van een LCD scherm.

LBA
Logische Blok Adressering. Dit is de wijze waarop op moderne grote harde schijven uw bestanden op de schijf worden terug gevonden.

LCD
LCD staat voor Liquid Chrystal Display. Dit is een techniek waarbij ieder beeldpuntje van een scherm bestaat uit een heel klein vloeibaar kristal. Door een aantal kristalletjes onder stroom te zetten kan er licht worden afgestraald en ontstaat er een beeld. U kent ze wel van digitale horloges. Tegenwoordig zijn ze groot en in staat tot hoge resoluties.

LCD-monitor (digitale camera)
De meeste digitale camera's hebben een klein schermpje, een zogenaamd liquid crystal display, waarop gemaakte foto's gecontroleerd kunnen worden. Soms vervult het schermpje daarnaast de functie van zoeker.

LCD-scherm
LCD staat voor Liquid Chrystal Display. Dit is een techniek waarbij ieder beeldpuntje van een scherm bestaat uit een heel klein vloeibaar kristal. Door een aantal kristalletjes onder stroom te zetten kan er licht worden afgestraald en ontstaat er een beeld. U kent ze wel van digitale horloges. Tegenwoordig zijn ze groot en in staat tot hoge resoluties.

LED
Een lichtgevende diode. LED staat voor 4Light Emitting Diode4. Is in feite een miniatuur lampje dat veel licht geeft op een klein oppervlakte en weinig stroom gebruikt.

Leeskop
De leeskop is een klein onderdeel van de harde schijf dat de feitelijke gegevens van de harde schijf leest. Het gaat hier natuurlijk om een zeer geavanceerd en precies stuk techniek!

Lensflare
Door spiegelingen tussen lenzen van een camera ontstaan lichtvlekken die er in werkelijkheid niet zijn. Cameramensen proberen dit verschijnsel, dat lensflare heet, zo veel mogelijk te vermijden. Animators gebruiken het soms om realisme toe te voegen.

Level
Onderdeel of afgesloten gedeelte in een spel. Net zoals een boek bestaat uit hoofdstukken, is een spel vaak opgedeeld in levels.

Link
Een referentie naar een ander document of webpagina. Een link in een Internet webpagina verwijst vaak naar een Internet pagina. Door vanuit de Webbrowser te klikken op een link, wordt deze geactiveerd en zal de betreffende webpagina worden getoond.

LINUX
Gratis besturingssysteem: het kleinere zusje of broertje van Windows.

 

M

Macro
Een macro is een instelling in een programma die met iin bepaalde toets of toetsencombinatie een hele reeks instructies kan uitvoeren. U kunt bijvoorbeeld macro's maken voor brieven: activeer de macro, en deze genereert uw naam en adres, de actuele datum, de juiste opmaak, het juiste lettertype enzovoort in een nieuw of bestaand document.
Op het gebied van digitale camera,s betekent Macro strikt genomen dat een onderwerp op de film (bij digitale film dus op de CCD) in ware grootte wordt afgebeeld, maar de term wordt in het dagelijks spraakgebruik gebezigd als synoniem voor dichtbij-fotografie (close-ups). Een macro-objectief is dus een objectief waarmee het onderwerp zeer dicht kan worden genaderd. Digitale camera's hebben meestal een speciale macro-stand, waarin dichterbij kan worden scherpgesteld dan in de normale stand.

Mage
Karakter dat voornamelijk in Role Playing Games (RPG's) voorkomt en het best te typeren is als een combinatie tussen een ridder en een magier.

Mailserver
Computer bij de Internetprovider die het over en weer vliegende E-mailverkeer reguleert.

Mana
Energie van de Goden. Vereist voor het uitspreken van magische spreuken.

Map editor
Programma waarmee u zelf uw eigen omgevingen (maps) van het spel kunt maken, om er vervolgens in te gaan spelen

Maps
Omgevingen waarin het spel zich afspeelt.

Master
Op een IDE-kabel kunnen twee ‘schijven' worden aangesloten, waarbij die tweede schijf best een CD.-ROM-speler of DVD-speler mag zijn. Er kan er echter slechts iin de baas zijn en voorrang hebben. Dat is de master (meester). De ander is onderdanig: de slave (slaaf).

MB
Afkorting voor megabyte. Een megabyte bestaat uit 1024 kilobytes. Een diskette van 1,44 MB kan ongeveer 50.000 A-viertjes aan informatie bevatten. Digitaal geluid en beeld vragen enorme hoeveelheden megabytes. Werken met geluid en beeld vereist vaak dan ook een krachtige computer met enorme opslagcapaciteit op de harde schijf.

Mbps, Kbps
Bandbreedte is de mogelijkheid om een bepaalde hoeveelheid bits te versturen. Deze mogelijkheid wordt uitgedrukt in duizend (kilo-), of miljoen (mega-) bits per seconde (Kbps, Mbps). Tot voor twee jaar had de gemiddelde Internet Service Provider in Nederland een 2 Mbps-verbinding naar de Internet backbone, tegenwoordig hebben grote ISP's een 34 Mbps-verbinding.

Megabyte
Een megabyte bestaat uit 1024 kilobytes. Een diskette van 1.44 MB kan ongeveer 50.000 A-viertjes aan informatie bevatten. Hoe minder megabyte uw PC in dit geval van het besturingssysteem ‘in beweging moet brengen', hoe makkelijker en sneller hij dit doet.

Megahertz
We gebruiken de term 'Megahertz' om aan te geven hoe snel een processor is. Het aantal megahertzen bepaalt als het ware de verwerkingssnelheid van de computer. In principe is een Pentium 200 dan ook 200 keer zo snel als - de niet bestaande - Pentium 1 die op 1 Mhz draait. Dus? Hoe groter de waarde achter de Pentium, hoe sneller de processor is.

META-tag
Tag die in HTML gebruikt wordt om voor de gebruiker onzichtbare informatie op te slaan. META-tags kunnen de naam van de maker bevatten, of trefwoorden, die door zoekmachines worden gebruikt om webpagina's te indexeren. Met de 'view source'-functie van uw browser maakt u de HTML-code en dus ook de META-tags zichtbaar.

MHz
We gebruiken de term 'Megahertz' om aan te geven hoe snel een processor is. Het aantal megahertzen bepaalt als het ware de verwerkingssnelheid van de computer. In principe is een Pentium 200 dan ook 200 keer zo snel als – de niet bestaande – Pentium 1 die op 1 MHz draait. Dus? Hoe groter de waarde achter de Pentium, hoe sneller de processor is.

MIDI
MIDI staat voor Musical Instruments Digital Interface. Met deze standaard kunnen digitale muziekinstrumenten met elkaar communiceren. Er wordt geen digitale audio uitgewisseld, maar informatie over noten; welke noot wordt er gespeeld, hoe lang wordt deze aangehouden, hoe hard is de aanslag, et cetera. Het instrument aan het andere eind dient als geluidsbron en zal de ontvangen informatie omzetten in echt geluid.

Millennium-proof
Alle soft- en hardware die in het jaar 2000 zonder problemen werkt is millennium-proof. De programma4s werken met 4 cijfers in de jaaraanduiding in plaats van 2. Wilt u zeker zijn dat u in 2000 geen problemen krijgt, dan moet alles wat op uw PC staat millennium-proof zijn!

Minidisk
De minidisk is een heel andere vorm van opslag van digitale audio. Omdat het hier een disk betreft en geen tape, hoeft er niet eerst gespoeld te worden om een bepaald nummer te bereiken. De minidisk blijft, net als DAT en DCC, herschrijfbaar.

Mirror
Een mirror of mirror-site is een exacte kopie van een Internetsite op een andere computer. Als u een mirror-site uitkiest die dichter bij u in de buurt ligt dan de originele locatie van de website, dan kunt u vaak rekenen op een snellere verbinding dan wanneer u de originele site gebruikt.

MMX
Voorheen de afkorting van Multi Media Extension. Tegenwoordig een beschermde type-toevoeging voor door chipfabrikant Intel geproduceerde, speciaal voor multimedia geschikte processors.

MNP5
Microcom Network Protocol. Een datacompressiesysteem dat gewone tekstbestanden ongeveer tweemaal kleiner maakt. Het probeert echter ook reeds gecomprimeerde gegevens kleiner te maken, wat heel inefficiknt is.

Modem
Modulator/demodulator. Een apparaat dat digitale gegevens geschikt kan maken voor transport over het analoge telefoonnet, en ze terug kan vertalen naar de oorspronkelijke vorm. Met een modem kan uw computer - via de telefoonlijn - communiceren met een andere computer. Een modem bestaat in een interne- of externe vorm. Een extern modem zit in een apart kastje en wordt meestal op een serikle COM-poort aangesloten. Een intern modem wordt als een uitbreidingskaart in een sleuf van het moerderbord geonstalleerd en is eigenlijk een modem en COM-poort ineen.
56k-modem
Dit is de snelheid waarmee een modem gegevens kan verzenden. De `k4 betekent 1000 van kilo, 56k betekent dus 56.000. Hoe groter het getal, hoe sneller het modem.

Moderne spellen
Onder moderne spellen verstaan we spellen met zeer veel (3-dimensionale) animaties, vloeiend verlopend beeld en machtige geluidseffecten. Dergelijke spellen vragen nogal wat van uw hardware en vereisen zeer krachtige multimedia PC's voor optimaal resultaat.

Moederbord
Een moederbord is als het ware het 'casco' van de PC. Alle onderdelen - inclusief de voeding - worden op het moederbord geonstalleerd om de computer te kunnen laten werken. Let op: het moederbord moet whl bij de processor passen.

Motion capture systeem
Een systeem om bewegingen van mensen te registreren (te vangen = capture) en om te zetten naar grafische beelden in een computerspel. Dat gebeurt met behulp van allerlei elektroden die op diverse plaatsen op het menselijke lichaam zijn bevestigd.

MP3
Is kort voor MPEG3. MPEG staat voor 'Motion Picture Expert Group'. Dit is een werkgroep die standaards definieert voor (grafische) compressie. MPEG2 is een van de resultaten van deze werkgroep. Deze standaard bepaalt hoe bewegende beelden optimaal kunnen worden samengeperst zodat ze op computerschijven kunnen worden opgeslagen. MPEG3 is een compressiemethode die vooralsnog voor geluidsbestanden wordt gebruikt waarbij het geluid zonder hoorbaar kwaliteitsverlies kan worden gecomprimeerd.

MPEG
Moving Picture Experts Group. Dit is een standaard die wordt gebruikt om videobeelden mee op te slaan. Een MPEG bestand kan redelijk klein zijn, omdat van ieder beeldje uitsluitend de wijzigingen ten opzichte van zijn voorganger worden opgeslagen.

MPEG2-kaart
Om meer video op een DVD-schijfje te plaatsen, worden de beelden digitaal 'in elkaar gedrukt': 'compressed'. Het beeld kan op twee manieren weer worden teruggezet naar het originele formaat. De eerste manier maakt gebruik van een speciale decoderkaart die u in een uitbreidingsslot steekt: de MPEG2 kaart. U kunt de beeldinformatie ook met speciaal hiervoor geschreven programma's decoderen. Dit levert wel altijd mindere kwaliteit en vereist een heel snelle computer (vanaf ongeveer een Pentium II op 333 MHz). MPEG staat overigens voor Moving Picture Experts Group.

MS DOS
De moeder van de populaire besturingssystemen van vandaag. Ontstaan in de jaren zeventig en nog steeds populair. In MS DOS (of gewoon DOS) kunnen we nog niet met de muis werken, maar moeten we middels het toetsenbord commando4s ingeven.

MS-DOS-prompt
Commandoregel voor DOS.

MSN
Mutiple Subscribers number. Extra nummers die verkregen worden bij een ISDN aansluiting (8 totaal waarvan 4 reeds automatisch worden bijgeleverd)

Muis
Er zijn muizen met twee knoppen, drie knoppen en zelfs met een 'rollertje' tussen de knoppen (de 'IntelliMouse' van Microsoft). Het ding moet lekker in de hand liggen en in ieder geval een voldoende lang snoer hebben; zeker als u de big-tower links naast het bureau heeft staan, terwijl u rechtshandig bent! Windows 95 kan onmogelijk zonder muis.

Muisknop
Een standaard muis heeft twee knoppen: een linker en een rechter knop. De linker knop gebruiken we om concrete opdrachten aan Windows 95 te geven; bijvoorbeeld het openen van een menu (enkele klik) of het direct starten van een applicatie (dubbele klik). De rechter knop is sinds de introductie van Windows 95 pas hcht 'en vogue', want hiermee kunnen we de 'Eigenschappen' van bijna alles opvragen.

Multi I/O-kaart
Een multi I/O-kaart kunt u beschouwen als een 'invoer/uitvoer insteekkaart' die meerdere soorten fysiek transport regelt: serieel transport (COM1, COM2 voor de muis en het modem), parallel transport (LPT1 voor de printer), FDD transport (voor de diskette-stations) en HDD transport (voor de harde schijven). Let wel, alles is dan gecombineerd op iin insteekkaart. Merk op: de huidige moederborden hebben multi I/O standaard 'on-board'.

Multimedia
Staat voor meerdere media, en dan hebben we het over beeld in geluid. Echte basis-PC's hebben meestal geen geluidskaart en boxen standaard bij geleverd.

Multiplayer maps
Diverse speelomgevingen waarin meerdere spelers tegelijk via een netwerk of on-line met of tegen elkaar kunnen spelen.

 

N

Navigatiesysteem
Vroeger ging het op de sterren. Tegenwoordig zijn digitale kaarten voor de infrastructuur en satellietnavigatie voor de plaatsbepaling in zwang.

NetBEUI
Dit staat wel voor 'NetBIOS Extended User Interface' en het is een netwerk-transport-protocol dat door Microsoft is ontworpen. NetBEUI is alleen interessant als het netwerk niet al te groot is. En dat is 'thuis' het geval...

Netcasting
Netcasting is een techniek die de beheerders van internetcomputers (servers) kunnen gebruiken om data via Internet ‘uit te zenden'. Dat kunnen radio- en televisiesignalen zijn, maar ook andere data als bijvoorbeeld teksten.

Netwerkkaart
Een onderdeel in de computer dat ervoor zorgt dat hij gegevens naar andere computers in hetzelfde gebouw kan sturen via een kabel. De kaart heeft ongeveer hetzelfde doel als een modem, namelijk gegevens versturen, maar is veel sneller. Bovendien werkt een modem via een telefoonlijn.

Netwerkverbinding
Bij netwerkverbinding heb je netwerkkaartjes nodig (kost f 50 per kaartje). Netwerkverbinding is sneller, maar moeilijker te installeren.

Nieuwsgroepen
In nieuwsgroepen of discussiegroepen wordt gediscussieerd door middel van het zenden van E-mailberichten naar een openbare server zodat alle deelnemers aan de discussie in de nieuwsgroep die berichten kunnen lezen en reageren.

Nieuwsserver
De nieuwsserver is de computer van uw internetprovider waarop alle nieuwsgroepen staan opgeslagen. U kunt die nieuwsgroepen vervolgens opvragen door met speciale nieuwsgroepen-software verbinding te maken met die server.

Notebooks
Kleine schootcomputer, speciaal ontworpen voor mobiel gebruik. Zijn doorgaans minder krachtig dan de bureaucomputers, en flink duurder.

NPC
Non Playing Characters: karakters die in een spel voorkomen die de speler doorgaans niet kan besturen. Wel kan de speler met de NPC's interactie uitvoeren zoals bijvoorbeeld praten of vechten.

NT1
Network Termination: scheidingspunt tussen het Euro-ISDN netwerk en de huis/bedrijfsinstallatie.

Nul-diskette
Een nul-diskette is een diskette waarop we altijd kunnen terugvallen als de PC niet meer wil opstarten. Deze bewaren we zeer zorgvuldig, liefst bij de originele programmatuur voor randapparatuur. Als u de nul-diskette en de originele programmatuur kwijtraakt, dan loopt u het risico dat u bepaalde apparatuur (zoals bijvoorbeeld de CD-ROM-drive, de VGA-kaart en/of de netwerkkaart) niet meer aan de praat krijgt!

Nul-modemkabel
Veel spellen ondersteunen ook de mogelijkheid om tegen elkaar te spelen met twee aan elkaar gelinkte computers. U verbindt twee computers op de simpelste manier aan elkaar met behulp van een nul-modemkabel. Dit is een kabel die op uw serikle of parallelle poort kan worden aangesloten en dan op hetzelfde type poort op de andere computer dient te worden aangesloten. Anders dan bij standaard serikle of parallelle kabels zijn de kleine draadjes die binnenin de kabel zitten niet omgedraaid, maar lopen ze rechtdoor. Het draadje van pinnetje 1 van de ene stekker loopt daardoor naar pinnetje 25 van de stekker aan de andere kant.

 

O

OEM-versie
Een versie (van Windows bijvoorbeeld) die niet los verkocht wordt in een mooie doos, maar een versie die tegelijk met een ander product (bijvoorbeeld een computer) wordt verkocht zonder speciale verpakking. Deze OEM-versie is dan ook goedkoper voor de verkoper (maar niet voor de consument).

Optische zoom
Zie Zoom.

On-board I/O
Als er sprake is van 'On-board I/O', dan betekent dit dat het gebruikte moederbord standaard is voorzien van alle transportgemakken zoals serieel, parallel, floppy, harddisk (E-IDE), enzovoort. U heeft dus geen aparte insteekkaart(en) meer nodig.

Online
Alles wat tijdelijk of vast met het Internet is verbonden, is online. Een website is dus permanent online. Als u met uw computer een verbinding met het Internet heeft gemaakt, dan bent u dus tijdelijk online.

Online-ondersteuning
Hulp via digitale weg, meestal Internet. De gebruiker kan met een modem informatie ophalen en E-mail uitwisselen met de helpdesk.

On screen display
Een menuutje dat op het scherm wordt weergegeven. Beeldinstellingen worden in dit menu weergeven, en met enkele instelknoppen kunt u de parameters van uw monitor bijregelen.

On-site garantie
Iemand komt bij u thuis om de computer te repareren.

On-the-fly
Wijzigingen doorvoeren zonder de PC te herstarten.

Opwaarderen/herinstalleren
Opwaarderen en herinstalleren verschillen niet van elkaar als we praten over de procedures. Echter, in het geval van opwaarderen zetten we een nieuwe versie over een oude versie heen, terwijl een herinstallatie de nieuwe programmatuur over dezelfde reeds bestaande programmatuur heen schrijft.

Oude versie
Het is met Windows 95 net als met auto's van zogenaamd hetzelfde merk en hetzelfde type. Denk maar niet dat de trommelrem van de Golf uit '79 past op de schijfrem van de Golf van ‘97. Bij Windows 95 is het nog erger, want daar kunt u te maken krijgen met versienummers en taalmodules en gelijknamige programma-onderdelen die toch anders werken.

Overdrive processor
Is een van Intel afkomstige benaming voor upgrade CPU's. Bieden de eenvoudigste upgrade-oplossing, maar zijn nogal prijzig en presteren vaak minder.

Overheadprojector
Met behulp van een overheadprojector kunnen sheets (transparante velletjes) op een muur of scherm geprojecteerd worden. Zo'n apparaat bestaat uit een felle lamp, een doorzichtige plaat waarop de sheets gelegd kunnen worden en een lens voor een scherpe projectie.

 

P

Palmtop
Een zakcomputer die met een pen bestuurd wordt of is voorzien van een klein toetsenbord.

Parallelle poort
Het woord 'parallel' zegt het eigenlijk al. Met een beetje goede wil kunnen we een parallelle poort zien als een 'X aantal' serikle poorten naast elkaar. En dat betekent dat het gegevensverkeer ook een 'X aantal' keren sneller kan verlopen. Parallelle poorten worden dan ook gebruikt om printers en scanners aan te sturen; randapparaten die enorm veel gegevensoverdracht over en weer eisen.

Pariteitsfout
Sommige types computergeheugen hebben een ingebouwde ‘parity checking'-systeem om te waarschuwen dat er geheugenproblemen zijn die anders niet ontdekt zouden worden. Als er een pariteitsfout waarschuwing wordt gegeven, is het meestal tijd om de geheugenmodule in kwestie te vervangen.

Particle generator
Onzichtbaar onderdeel van een schne dat tijdens de animatie zelf zichtbare objecten aanmaakt en in een bepaalde richting stuurt. Objecten die op deze manier gemaakt worden heten particles. Door bijvoorbeeld een particle generator piepkleine grijze bolletjes te laten maken kan de indruk van rook worden gewekt.

Partitie / Partitioneren = Een partitie is een deel van een harde schijf, die door het besturingssysteem wordt gezien als een afzonderlijke schijf. Dit is een manier om een grote schijf over beheerbare delen te verdelen. Het partitioneren is dus de handeling waarmee een harde schijf over meerdere partities verdeeld wordt.

Password
Wachtwoord. Samen met uw username nodig om toegang te krijgen op een server. Het password wordt bij het intytpen in sterretjes weergegeven en blijft voor anderen onbekend.

Patch
Een patch is een (verzameling) bestand(en), dat u naar de directory van het spel dient te kopikren, waarbij u al of niet de originele bestanden met dezelfde naam overschrijft. De makers van een spel kunnen patches beschikbaar stellen om fouten in het originele programma te verhelpen. Soms is een patch gewoon een extra toevoeging aan het spel, die de speelvreugde kan verhogen. Extra auto's in racespellen of extra levels in actiespelletjes bijvoorbeeld. Maar ook nieuwe technologische ontwikkelingen kunnen zo worden omarmd. Zo komt van veel spellen momenteel een patch beschikbaar waarmee ze gebruik kunnen maken van 3D-grafische kaarten of de tegenstribbelende Force Feedback joystick van Microsoft. Het is dan ook raadzaam om regelmatig rond te gaan kijken op de website van de spellen die u bezit. Natuurlijk zijn er ook onofficikle exemplaren van hobbyisten, zoals de populaire nude-patch voor Tomb Raider (waardoor de hoofdrolspeelster Lara Croft naakt door het beeld rent).

PC
PC staat voor 'Personal Computer': persoonlijke computer . Anno nu is een privi-computer niet zo bijzonder, maar anno begin jaren tachtig whl. In die tijd bestonden er alleen nog maar computers met de grootte van een leuke bestelbus, waarop u bovendien met meerdere mensen tegelijkertijd moest werken. Opeens was daar IBM met een apparaat dat net zo groot was als de PC die u thans op uw bureau heeft staan. Op een PC werkt u niet meer met meerdere personen, maar alleen. Vandaar: personal.

PC Cards
Kredietkaart-achtige uitbreidingskaarten voor notebooks die werken volgens een standaard systeem. Voorheen PCMCIA genoemd. Alle moderne notebooks en sommige desktops ondersteunen minstens twee PC Cards.

PC-tv-kaart
Een kaart waarme u tv kunt kijken op het beeldscherm van de PC. Een kwestie van het antennesignaal achterin de kaart steken en u kunt tv kijken! De beeldkwaliteit is in het algemeen nog beter dan die van een echte tv ook!

PCI , AGP, ISA, VESA
We zullen u niet vermoeien: allemaal manieren om randapparatuur op uw PC aan te slutien. De een is sneller en moderner dan de ander.

PCI bridge
PCI staat voor 'Peripheral Component Interconnect' en het gaat om een databus-standaard welke is ontworpen door Intel; juist, die jongens van de Pentium. Met PCI is het mogelijk om razendsnel gegevens uit te wisselen over het moederbord. PCI is daarom ideaal voor in het bijzonder videokaarten. Een PCI bridge is nu een brug tussen de PCI-bus en andere delen van de computer.

PCI slot
PCI staat voor 'Peripheral Component Interconnect' en het gaat om een databus-standaard welke is ontworpen door Intel; juist, die jongens van de Pentium. Met PCI is het mogelijk om razendsnel gegevens uit te wisselen over het moederbord. PCI is daarom ideaal voor in het bijzonder videokaarten.

PCM
Pulse Code Modulation is een bepaalde techniek om gegevens in een signaal om te zetten. Het is variant op de ISDN-techiek om digitale gegevens via een analoge lijn te versturen.

PDF-formaat
Bestandsformaat voor het opslaan van opgemaakte teksten, inclusief illustraties, inhoudsopgave, verwijzingen, et cetera. PDF-bestanden kunnen worden bekeken met de zogeheten Acrobat-viewer of -plug-in (hulpprogramma) voor webbrowsers, zodat je de tekstverwerker waarmee het document is gemaakt niet nodig hebt om het te kunnen bekijken.

Pentium
De Pentium is de opvolger van de 80486 en dat maakt het een processor. De Pentium is ziir geavanceerd wat tot uitdrukking komt in de verwerkingssnelheid, in de rekenkracht en - tegenwoordig ook - in speciale toevoegingen (MMX) die multimedia-toepassingen enorm kunnen versnellen. Hierna kwam Pentium II en tegenwoordig is Pentium III gangbaar bij nieuwe computers.

Personal Computer
Zie PC

Pickup & Return garantie
Het defecte computeronderdeel wordt bij u opgehaald en weer teruggebracht.

Pictogram
Een icoontje dat onder andere in Windows wordt gebruikt voor het weergeven van bestanden en snelkoppelingen op het bureaublad.

Ping
de vertraging die optreedt bij internet verbindingen, hoe lager de ping, hoe beter

Pins
Geheugen-SIMMs of -DIMMs hebben een aantal pinnetjes (pins). Als dit aantal niet overeenkomt met het aantal pinnetjes, past het niet.

PIO-modus
Met de PIO-modus geven we de snelheid van de interface tussen harde schijf (of CD-ROM) en het moederbord aan. Een hogere PIO-modus betekent dat de interface sneller functioneert. Vergelijk het met de versnellingsbak van de auto: als we een hogere versnelling kiezen, is de maximale snelheid van de auto hoger. De snelheid van de auto wordt echter ook nog door de motor beperkt. De motor van de auto is in deze analogie hetzelfde als de snelheid van de harde schijf zelf. Een moderne harde schijf haalt PIO-modus 4 (max. 16.6 megabyte per seconde) of U-DMA33 of 66 (respectievelijk 33 en 66 MB/s). U-DMA is de opvolger van PIO.

Pixel
Een pixel, verbastering van ‘picture element', is een beeldpunt. Uit hoe meer beeldpunten een foto bestaat, hoe gedetailleerder de foto is.

'Plug & Play' oftewel PnP
Dat is pas handig, dat 'Plug & Play' oftewel dat 'Inprikken en Spelen'. Afhankelijk van de kwaliteit (en de fabrikant) van de hardware is Windows 95 in staat om randapparatuur zelfstandig te herkennen en daarvoor automatisch de juiste software te installeren. Iets waarmee Windows 95 met name de beginnende gebruiker ziir tegemoet komt!

Plug-in
Een plug-in is een programma dat een bestaand daartoe ingericht programma zoals bijvoorbeeld een Internetbrowser of zoals in dit geval een geluidsspeler, voorziet van functionaliteit die er voorheen niet inzat.

POP
Post Office Protocol. Dit is de afkorting voor de afspraak die er gemaakt is om elektronische berichten van van een E-mail-server (de elektronische postbus) op te halen.

PoP
Een Point of Presence (niet te verwarren met het E-mailprotocol POP) is een knooppunt in een netwerk, waar zich bijvoorbeeld apparatuur (modems en servers) van een Internetprovider kan bevinden, zodat u er lokaal in kunt bellen.

Portal site
Dit is een site die gemaakt is om als startpagina ingesteld te worden in uw browser. Een goede portal site biedt veel nuttige links en diensten, en levert zijn eigenaar veel geld op door advertentieinkomsten.

Power-ups
Bonussen die her en der in een spel liggen verstopt, waarmee de speler (tijdelijk) beter/ sterker wordt en/of extra wapens en munitie krijgt.a

Powerpoint
PowerPoint is een programma van Microsoft speciaal voor de visuele ondersteuning bij zakelijke presentaties. PowerPoint maakt het makkelijk enkele gedachtenpunten netjes te ordenen en op sheet af te drukken of –met een LCD projector – op de muur te projecteren.

Pre-paid
Bij pre-paid betaalt u de kosten vooraf, waar u een beltegoed voor terugkrijgt. Zodra het tegoed verbruikt is kunt u het telefonisch 'opladen' met een creditcard.

Primaire DOS-partitie
De primaire DOS-partitie is letterlijk de C:-drive waar we van opstarten. Let wel, een harde schijf moet door het systeem zijn te herkennen als opstart-apparaat. De eerste stap zetten we met FDISK voor wat betreft de primaire DOS-partitie en de tweede stap zetten we dan met FORMAT om de (besturings-)systeembestanden op die harde schijf te plaatsen.

Printer-driver
De printer-driver vormt de software-brug tussen de applicatie, Windows 95 hn de afdrukker. Het spreekt voor zich dat het van het allergrootste belang is om de laatste versie van precies de goede printer-driver te hebben! Zeker als u in kleur afdrukt...

Printerpoort
De printerpoort werd van oorsprong alleen gebruikt om de printer aan de computer te koppelen. Tegenwoordig kunnen we echter ook andere apparatuur, zoals de ZIP-drive, scanner en digitale camera aan de printerpoort koppelen.

Processor
De processor doet alle rekenkundige bewerkingen die nodig zijn om de (besturings)software van de PC te laten draaien. De processor is eigenlijk het hart van uw computer. De ene processor onderscheidt zich van de andere door de 'machinetaal' die wordt gesproken en door de snelheid waarmee kan worden gerekend. De snelheid van een processor (kloksnelheid: uitgedrukt in Mhz/megahertz) is mede bepalend is voor de snelheid van de PC.

Prompt
Tekstmodus van besturingssystemen. Via een prompt kunt u commando4s intikken en zo het besturingssysteem opdrachten geven. Ook Windows en Linux kennen nog een tekstmodus met een prompt.

Protocol
Een set van afspraken tussen apparaten. Via een protocol kunnen bijvoorbeeld twee faxen met elkaar communiceren, en is het mogelijk foutloos een document over te sturen.

Provider
Bedrijf dat Internet-toegang levert. Er zijn veel Internet service providers in Nederland, en allemaal hebben ze een eigen tarieven en diensten. Let er bij de keuze in ieder geval op dat u lokaal kunt inbellen om telefoonkosten te besparen.

Proxy-server
Computers die veelgevraagde gegevens (bijvoorbeeld populaire pagina4s op het WWW) plaatselijk op de eigen computer (dus bij de provider) opslaan. De toegang tot die informatie wordt daarom een flink stuk sneller.

PS/2
Personal System 2: oud IBM-systeem waarvan iin aansluitbus op veel PC's nog steeds te vinden is voor de muis.

 

Q

Quake II-engine
Engine is het programma of de ‘motor' die de graphics in een spel mogelijk maakt, hier dus de engine van Quake II.

 

R

RAM
Random Access Memory, ook wel werkgeheugen, dynamisch geheugen of intern geheugen genoemd. Elke computer heeft RAM nodig om programma's en data in te ‘laden'. Pas als de gegevens – bijvoorbeeld vanaf de harde schijf - in het RAM geheugen zitten, kan de PC er mee werken. Tegenwoordig beginnen we pas te tellen bij 32 MB RAM. Er is EDO-RAM, DRAM, SDRAM, waarbij de ene soort sneller is dan de ander in ook nog eens niet samen wil werken met de ander.

Refresh rate
Het aantal keren per seconde dat de videokaart een nieuw beeld naar het beeldscherm kan sturen, gemeten in Hz. Hoe hoger dit getal, hoe minder het beeldscherm flikkert.

Regedit
Het Windows-programma waarmee het register bewerkt kan worden. U kunt de instellingen in het register ermee bekijken en wijzigen. Het register is een verzameling van gegevens en instellingen van Windows en programma4s die onder Windows zijn geonstalleerd. Het register is zeer belangrijk bij Windows. Als hier fouten in voorkomen is het waarschijnlijk dat er bepaalde programma4s niet meer (correct) werken.

Register
Een verzameling van gegevens en instellingen van Windows en alle programma's die onder Windows zijn geonstalleerd. Het register is zeer belangrijk bij Windows. Als hier fouten in voorkomen, is het waarschijnlijk dat bepaalde programma's niet meer (correct) werken.

Relais
Een relais is een elektrische schakelaar. Dit component bestaat uit een normale schakelaar en een elektromagneet. Zodra de elektromagneet onder spanning wordt gezet trekt de schakelaar – onder in invloed van het elektromagnetisch veld – aan. Een relais zetten we in om met een klein stroompje een grote stroom te kunnen schakelen.

Renderen
Het berekenen en weergeven van een afbeelding. De objecten die u in een schne plaatst zijn niets anders dan een verzameling punten. Wanneer de schne echter wordt gerenderd levert dit een afbeelding die eruitziet als een foto.

Resetknop
Weer iets uit de oudheid. Vroeger – toen PC's nog weleens vastliepen – hadden computers een zogenaamde resetknop. Dit was een knop die de PC opstartte terwijl hij eigenlijk al aanstond, maar weer eens was vastgelopen. Fijn dat dat tegenwoordig niet meer gebeurt.

Resetten
Je kunt een computer grofweg op drie manieren 'resetten' ofwel opnieuw laten starten: (1) door het apparaat uit en weer aan te zetten, (2) door op de reset-knop van de PC-kast te drukken en (3) door tegelijkertijd <CTRL> en <ALT> en <DELETE> in te toetsen. Een spontane reset is ook mogelijk, maar dan is er iets mis met het lichtnet, de PC-hardware of de geonstalleerde software.

Resolutie
Een term om de kwaliteit en scherpte van het beeld uit te drukken. De Resolutie geeft het aantal pixels (puntjes) op het scherm weer. Hoe hoger de resolutie, hoe meer beeldoppervlak u heeft. De standaard resolutie is nog steeds 640 x 480, dus 640 pixels breed en 480 pixels lang. Voor moderne toepassingen is dit te weinig. Hogere resoluties zijn bijvoorbeeld 800 x 600, of 1024 x 768. Als u zo'n resolutie ‘draait', heeft u minstens een 15 inch scherm nodig, omdat anders het detail te veel verloren gaat.
Bij digitale camera's bedoelen we met resolutie het maximaal aantal beeldpunten waaruit een foto wordt opgebouwd. Het LCD-scherm heeft een eigen resolutie: het aantal beeldpunten waarmee de foto op dat scherm getoond wordt. Bij scanners en printers kennen we een wat ander begrip resolutie: hier praten we over een bepaalde hoeveelheid beeldpunten per centimeter (of inch) en hebben we het over een instelbare informatiedichtheid waarmee een beeld wordt ingelezen of afgedrukt.

RGB
Staat voor Rood, Groen en Blauw. Dit zijn de elementaire kleuren waarmee een beeld op een beeldscherm wordt opgebouwd. Sommige monitoren zijn uitgerust met een RGB-aansluiting waar voor elke kleur een eigen aansluiting gebruikt wordt en soms wel of niet een aparte aansluiting voor de synchronisatiesignalen.

RGB ingang (monitor)
Een RGB ingang kan gebruikt worden om een computer zonder normale VGA uitgang op aan te sluiten. Het beeldsignaal wordt overgedragen via een aantal aparte kabels (Rood, Groen, Blauw en wat stuursignalen).

RISC
Nee, geen bordspel, want 'RISC' betekent 'Reduced Instruction Set Computer'. Zonder in detail te treden, gaat het om processors die - letterlijk! - 'aan een half woord genoeg hebben'. Tja, dat werkt een stuk sneller dan eerst een heel verhaal te moeten verkopen; zoals bij de Pentium... Vandaar ook dat we dergelijke processors op snelle videokaarten terugvinden. En dat kan ook, want een videokaart hoeft veel minder veelzijdig te zijn dan een compleet moederbord.

Roaming
Roaming betekent zwerven: bij overgang van het ene naar het andere netwerk (zowel binnenlands als naar het buitenland) meldt de telefoon dat automatisch aan de centrale. Afhankelijk van de afspraken tussen de verschillende aanbieders, zoals bijvoorbeeld Libertel en Telfort, kunt u ook in eigen land gebruik maken van verschillende netwerken.

Role Playing Game
Episch en avonturistisch spel waarin de speler vaak met een groep andere avonturiers in een magisch, middeleeuws fantasy-achtig land op speurtocht gaat. Kernelementen: magie, draken, kastelen, kerkers, trollen, dwergen. Ook speelt ervaring een rol. Hoe beter de speler vecht, hoe sterker hij/zij wordt. Wapens en spreuken worden steeds talrijker gedurende het spel.

ROM
Read Only Memory: dus de digitale gegevens zijn alleen te lezen c.q. op te vragen. Goedkope geluidskaarten hebben alleen ROM-geheugen; de kaart die we hier gebruiken heeft 4 MB RAM-geheugen.

Routine
Een ‘routine' is een onderdeel van een programma dat een speciale, afgebakende, functie vervult. Zo bevat de routine ‘WachtOpAfstandsbediening' bijvoorbeeld programmacode die – u raadde het al – wacht totdat de afstandsbediening geactiveerd is.

Ruis
Afwijkend gekleurde beeldpunten, die vooral in donkere gedeelten van het beeld uiterst storend kunnen zijn. Ruis is sterk afhankelijk van de kwaliteit van het CCD.

 

S

Samplefrequentie
De frequentie ofwel het aantal keren per seconde dat er een momentopname van analoog geluid wordt genomen dat dan digitaal wordt opgeslagen. Als deze frequentie hoog genoeg is, is bij het afspelen van dit digitale geluid het niet meer voor het menselijk oor te horen dat het uit zo veel losse samples (= monsters) bestaat.

Samples
Digitaal geluid bestaat uit kort op elkaar volgende momentopnamen. Samples worden in het Nederlands ‘monsters' genoemd.

S-Bus
De 'binnenhuis'-bus en eigendom van de gebruiker. Hier kunt u telefoons aan hangen, de PC, een fax et cetera.

SCANDISK
We gebruiken SCANDISK om de harde schijf te controleren en eventueel te repareren. Repareren? Jazeker... Dat moet weleens gebeuren als er een bestand niet netjes is afgesloten. Dat is bijvoorbeeld het geval als u de PC uitzet terwijl Windows 95 nog moet worden afgesloten. In 99 van de 100 gevallen is SCANDISK prima in staat om de harde schijf weer keurig werkend af te leveren.

Scanline-methode
Rendermethode waarbij het programma uitsluitend uitrekent welke (delen van) objecten vanuit het camerastandpunt zichtbaar zijn. Hierbij wordt geen rekening gehouden met zaken als lichtbreking of reflectie zodat een beeldje snel kan worden berekend. Tegenhanger is de raytrace-methode die nauwkeurig alle lichtstralen uitrekent en daardoor een volkomen realistisch beeld oplevert.

Scanner
Een apparaat waarmee foto's, tekeningen en teksten kunnen worden omgezet in bitmap- bestanden, die vervolgens op de computer kunnen worden gebruikt. Bij flatbedscanners worden gedrukte gegevens afgetast en gedigitaliseerd, filmscanners tasten negatieven en diafilms af en maken daar een voor de computer leesbaar bestand van.

SCART
Dit is een afkorting voor 'Syndicat de Constructeurs des Appareils Radioricepteur et Tilivision'. Feitelijk praten we over een gestandaardiseerde aansluiting met 20 pinnen op onder andere een videorecorder of een televisie. De aansluiting is bedoeld voor audio- en videosignalen van relatief goede kwaliteit; voor zover dat analoog mogelijk is...

Schermresolutie
Afhankelijk van uw beeldscherm(grootte) en uw videokaart kunt u hogere resoluties draaien. Hoe hoger de resolutie, doe scherper het beeld.

Schermverversing
Of refresh rate in het Engels. Dit is het aantal maal dat de grafische kaart het beeld op uw scherm kan verversen. Als hij dat meer dat 75 keer per seconde (75 hertz) kan, en de monitor deze refresh rate ook aan kan, zal u het beeld waarschijnlijk niet zien trillen. 75 Hertz wordt gezien als de ergonomische minimumeis. Maar ook hier geldt: hoe meer hertz, hoe beter.

Scherptediepte
Bij het maken van foto's zijn voorwerpen op de voorgrond en in de verte vaak een beetje wazig. Rond het object waarop is scherpgesteld wordt slechts een beperkt gebied duidelijk weergegeven. De grootte van dit gebied wordt bepaald door de scherptediepte. 3D-programma's simuleren dit verschijnsel zodat het lijkt of de schne echt gefotografeerd is.

Schijfruimte
Het begrip 'schijfruimte' is een maat voor de hoeveelheid gegevens die je op een diskette of een harde schijf kwijt kunt. We meten in KB's (kilobytes = 1024 bytes), MB's (megabytes = 1024 kilobytes) en GB's (gigabytes = 1024 megabytes). Let op: een 'byte' is het kleinste, direct te adresseren stukje werkgeheugen in een PC.

Schuifbalken
Met behulp van de schuifbalken (ook wel: scrollbars) is het mogelijk om bijvoorbeeld een Word-document dat niet volledig op het scherm past over het beeld te laten 'bewegen'. Hierdoor bent u toch in staat het volledige document te bezichtigen. De schuifbalken zitten in de regel rechts en onder het weergavegebied.

Scripts
Scripts zijn kleine programmaatjes die in webpagina's kunnen worden opgenomen, zoals Javascript. Ook kunnen ze op Internetservers draaien, zoals CGI-scripts. Veel scripts worden gebruikt om op commando informatie uit een database op te diepen.

Scrollbar
Schuifbalk, dit is het balkje onder of rechts van een venster dat u kunt gebruiken om door een tekst of afbeelding te schuiven.

Scrollen
Scrollen is het met de muis of de pijltjestoetsen naar beneden ‘rollen' van het scherm. Dat hoeft trouwens niet per se in verticale richting te zijn, horizontaal scrollen kan ook. In Windows heb je daarvoor scrollbalken.

SCSI
Spreek uit: skoezie. Small Computer System Interface. Een type aansluiting om randapparatuur met de PC te verbinden. Wordt vaak gebruikt in grote, professionele systemen, zoals servers.

SDRAM
Er zijn 3 soorten van RAM-geheugen op de markt: SDRAM, EDO RAM en Fast Page Mode (FPM) RAM. SDRAM is het snelste, maar ook het duurste, dan komt EDO en dan het voornamelijk in 486 PC's gebruikte FPM geheugen.

Serikle poort
Een insteekbus aan de achterkant van de PC om randapparatuur aan te sluiten, zoals bijvoorbeeld muizen en externe modems. Een PC heeft meestal twee serikle poorten.

Serienummer
Om het illegaal kopikren van software tegen te gaan, wordt veel programmatuur met een serienummer uitgeleverd. Dit nummer dient tijdens de installatie te worden opgegeven en als het ontbreekt of fout wordt overgetypt, dan stopt de setup. Een dergelijk serienummer wordt vaak apart bijgeleverd, bijvoorbeeld als 'hologram' of in een niet te (foto)kopikren kleurstelling.

Server
Een centrale computer in een netwerk.De server in een netwerk bedient de clients. Op de server staat vaak data opgeslagen, ook kan de server netwerkverbindingen doorkoppelen. Een webserver stuurt bijvoorbeeld op verzoek van uw Internetbrowser (de client) webpagina's naar uw computer.

Service Provider
Bedrijf dat abonnementen op het GSM-netwerk verkoopt. Voorbeelden zijn Debitel, Talkline, Cellway en Unique Air. Dergelijke aanbieders richten zich vooral op de zakelijke markt. Overigens zijn de KPN, Libertel, Telfort, Dutchtone en Ben zelf ook service-provider, aangezien iedereen rechtstreeks bij hen een abonnement kan nemen.

Share-naam
Een 'share-naam' is de naam van een harde schijf en/of een printer zoals deze bekend zal staan binnen het netwerk. Zo kan een lokale C:-harde schijf voor 'die ander' een compleet afwijkende naam hebben. Gebruik share-namen zorgvuldig om aan te geven op welke computer welk randapparaat zich bevindt; alleen dan profiteert u optimaal!

Shareware
Software die vrij verspreid wordt. U mag de software een tijdje gratis uitproberen. Gebruikt u het daarna nog, dan wordt registratie en (soms) vergoeding verwacht. De kwaliteit doet in principe niet onder voor die van commercikle software. Niet te verwarren met freeware, wat wel geheel gratis is.

Sim (bij software)
Afkorting van simulatie; een term voor een spel waarbij de speler vaak een rijk moet besturen of een beschaving moet opbouwen.

SIM-kaart
Subscriber Identity Module. Smartcard, ter grootte van een postzegel, waarop uw mobiele telefoonnummer staat en de details van uw GSM-abonnement. Deze 'smartcard' heeft ook een geheugen. Daarop worden de telefoonnummers opgeslagen die u in het telefoonboek van uw GSM-toestel zet. Ook worden SMS-berichten vaak op de SIM-kaart bewaard. Er zijn verschillende typen SIM-kaarten. Afhankelijk van welk type u hebt, kunt u al dan niet gebruikmaken van netwerkdiensten. Er bestaan SIM-kaarten met 85 geheugenplaatsen, maar ook met 200 geheugenplaatsen. In sommige netwerken kunt u alarmnummers kiezen zonder dat er een SIM-kaart is geplaatst (altijd 112). Als u de SIM-kaart uit het toestel haalt en in een toestel van een collega stopt – bijvoorbeeld omdat de batterij van uw eigen GSM leeg is – dan belt u op uw eigen kosten en eigen telefoonnummer.

SIM-lock
De totale pakketprijs van een aanbieder is meestal stukken lager dan de kostprijs van een toestel. Om te voorkomen dat mensen op deze manier goedkoop toestellen kopen en daarna naar een andere aanbieder stappen, hebben de meeste toestellen uit zo'n pakket een SIM-lock. Op die manier kan er geen andere SIM-kaart in het toestel dan die van dezelfde aanbieder. SIM-locks kunnen tegen betaling (meestal een paar honderd gulden) worden opgeheven.

SIMM, DIMM
Hier is sprake van geheugen-modules, ook wel oneerbiedig 'RAM chips' genoemd. Een SIMM wordt doorgaans uitgevoerd als 60/70 ns EDO. Een DIMM is nog veel sneller en wordt daarom toegepast in zware Pentium-computers. Als de trend zich doorzet, zal de SIMM op niet al te lange termijn gaan verdwijnen; net zoals het 30-pins geheugen nog maar mondjesmaat is te verkrijgen.

Single Band
Een single band toestel is uitsluitend geschikt voor iin type netwerk, voor de wat oudere toestellen zijn dat de 900-netwerken van KPN en Libertel. Er zijn ook single band toestellen die uitsluitend voor 1800-netwerken geschikt zijn.

Site
Een site bestaat uit een digitale plek op een internetcomputer. U vindt er de bekende internetpagina's, maar een site bestaat vaak ook uit grotere bestanden die u naar uw computer kunt halen (downloaden) of uit filmpjes en geluidsfragmenten.

Slot
Uitbreidingssleuf om extra kaarten in een computer te kunnen plaatsen. We kennen de ISA (ouderwets), Vesa Local Bus (ook ouderwets), EISA (zelden gebruikt) en PCI (heel bekend) slots.

SmartMedia-kaartje
Naast de CompactFlash-kaart het meest gebruikte opslagmedium voor digitale camera's. SmartMedia-kaartjes hebben geen eigen controller, die zit in de camera. Ze zijn flexibeler en kwetsbaarder dan CF-kaartjes, maar een stuk goedkoper.

SMS
Short Messages Service, ofwel ‘korte berichten dienst'. U kunt korte berichten met behulp van een GSM of Internet doorsturen naar een GSM-toestel. Het bericht wordt opgeslagen op de telefoon en kan later worden teruggelezen.

SMTP
Simple Mail Transfer Protocol. De naam van het protocol voor het versturen van elektronische berichten naar een E-mail-server.

Sneltoetsen
Regelmatig uitgevoerde taken verlopen efficiknter wanneer u gebruikmaakt van sneltoetsen. Als u bijvoorbeeld op CTRL+B drukt, wordt de geselecteerde tekst vet weergegeven, op dezelfde wijze als wanneer u op de knop ‘Vet' klikt op de werkbalk ‘Opmaak', of wanneer u ‘Vet' selecteert in het dialoogvenster ‘Lettertype'.
Socket
Letterlijk: stopcontact. Een socket van een moederbord is de plaats waar de processor rust.

Software
De programmatuur op uw PC. De term ‘soft' stamt uit de tijd dat programma's nog op zachte, slappe floppydisks werd bewaard.

Soundblaster
De productnaam van de meestvoorkomende geluidskaart. Heel veel andere fabrikanten maken Soundblaster compatibele geluidskaarten. Als u een Soundblaster (compatibele) geluidskaart hebt en uw programma verlangt een dergelijke kaart dan kunt u er doorgaans van uit gaan dat het wel samen zal werken.

Spam
E-mail met uitsluitend reclame voor producten waarin uniet bent geontteresseerd. Wordt lukraak over Internet verspreid.

SPDIF
Wie digitale audio op DAT, DCC of Minidisk wil opnemen, hoeft niet eerst de analoge tussenstap te maken. SPDIF staat voor Sony/Philips Digital InterFace en maakt het mogelijk 20 bits audio direct uit te wisselen.

Speed
De snelheid van een CD-ROM-speler wordt uitgedrukt in 'speed', dat wil zeggen in 'zoveel keer speed'. De originele 'single speed' CD-ROM-speler was in staat om 150 Kilobyte-per-seconde in te lezen. U raadt het al, een 'double speed' doet dan 300 KB/sec en een '16 speed' 2400 KB/seconde. Dit laatste mogen we met een korrel zout nemen, want de maximale snelheid is mede afhankelijk van de manier waarop de gegevens zijn weggeschreven (grote bestanden, kleine bestanden?) en de snelheid waarmee Windows 95 de CD-ROM-drive op dat moment kan benaderen.

Spreadsheet
Rekenprogramma dat eruitziet als een vel papier met rijen en kolommen; het kan (automatisch) rekenen met de gegevens die erin staan..

Statische elektriciteit
De spanning die zich in een menselijk lichaam bijvoorbeeld door wrijving kan opbouwen. Bij het aanraken van een geleidend voorwerp met een andere spanning, kan dat resulteren in een kleine, maar hevige ontlading. Voor mensen ongevaarlijk, voor computeronderdelen soms fataal.

Sternetwerk
Bij een 'sternetwerk' zijn alle werkstations afzonderlijk op een verdeelkast aangesloten; als een serie telefoons in een telefooncentrale. Als een 'telefoon' los schiet, werken alle anderen gewoon door. Is wat duurder, omdat je een centrale (lees: een HUB) nodig hebt.

Streaming audio/video
Beeld en geluid van het Internet kunt u op twee manieren bekijken: u kunt het eerst helemaal binnenhalen (downloaden) en dan met het juiste programma afspelen, of 'streaming'. In dat geval bekijkt u het bestand al terwijl het nog binnenloopt. De RealPlayer is hiervoor de bekendste software.

Stuurprogramma
In het Engels ‘driver' genoemd: een klein programmaatje dat gebruikt wordt om specifieke onderdelen van de computer aan te sturen, zoals bijvoorbeeld de videokaart.

Subdirectory
Bestanden in Windwows worden opgeslagen in een bepaalde map-structuur van mappen en submappen (directories en subdirectories). Deze hebben vaak een logische naam. Ingeval C:\WINDOWS is C: de naam van de harde schijf (hoofdmap) en \WINDOWS de naam van de subdirectory (waar in dit geval het besturingssysteem in is opgeslagen).

Surfen
Websurfen doet u op het World Wide Web. Dit behelst het met de muis aanklikken van hyperlinks (verwijzingen) in een webpagina om zo op een andere webpagina te komen. Vaak bevindt zo'n nieuwe webpagina zich op een andere Internetcomputer in een ander land. Met een beetje slim klikken surft u dus via Internet heel snel de wereld rond.

SVGA
Super VGA is de verbeterde versie van de standaard VGA (Video Graphics Array) aansturing van computermonitoren. Hiermee is een grotere resolutie mogelijk.

S-VHS-video
Aansluiting voor Super-VHS-Video. Hierbij wordt het videosignaal opgesplitst in een kleursignaal en een helderheidssignaal. Dit resulteert in een beter beeld. Wordt vooral toegepast op de modernere apparatuur.

SVideoaansluiting
Aansluiting voor Super-Video. Hierbij wordt het videosignaal opgesplitst in een kleursignaal en een helderheidssignaal. Dit resulteert in een beter beeld.

SX, DX of DX2
Verschillende 486 processoren. De SX is een 486 zonder mathematische coprocessor (hulpprocessor, die vooral door reken- en tekenprogramma's gebruikt wordt). De DX is de standaard en in de DX2 is de kloksnelheid verdubbeld.

Synchronisatie
Horizontale en verticale synchronisatie-signalen worden gebruikt voor het besturen van de opbouw van het beeld in lijnen op het beeldscherm.

Synchronisatie van bestanden
Het vergelijken van bestanden en aan elkaar gelijk maken.

Systeem
Verzamelnaam voor alle computers. We noemen een computer een systeem, ongeacht welk type computer dit is.

Systeembronnen
Dit zijn de 'bronnen' in uw computer waaruit Windows zijn krachten put, ofwel: hardwarebestanddelen die noodzakelijk zijn voor de werking van programma4s. Voorbeelden zijn het (RAM)-geheugen, Interruptadressen, schijfopslagruimte en dergelijke.

Systeemeisen
De eisen waaraan de PC minimaal moet voldoen om een bepaald programma tot zijn recht te laten komen.

Systeemkast
Je kunt de onderdelen van een computer niet zomaar over tafel gooien. Nee, het moederbord, de processor, de insteekkaarten, de harde schijf, enzovoort moeten netjes worden ingebouwd. Dat doen we dus in een systeemkast die we kennen in de uitvoeringen: 'desktop' (plat op het bureau en de monitor erop), 'mini tower' (klein rechtop), 'midi tower' (iets groter rechtop) en 'big tower' (kleine koelkast naast of onder het bureau).

 

T

Taakbalk
De taakbalk van een programma is de balk waarin woorden als Bestand, Bewerken (File en Edit op z'n Engels) staan. U vind er altijd alle taken van een programma.

TCP/IP protocol
Dit is het netwerkprotocol dat over internet wordt gebruikt. En dat niet alleen: u kunt het ook thuis lokaal - binnen uw eigen 'intranet' - gebruiken. Let wel, het unieke netwerkadres dient hier met de hand te worden ingevuld.

Tekstverwerken
Hetzelfde als het ouderwetse typen, maar dan anders. Een moderne tekstverwerker is een zeer uitgebreide en geavanceerde toepassing op uw PC, die heel wat meer kan dan tekst onthouden en uitprinten. In theorie zou u er zo een krant mee kunnen opmaken. Maar een eenvoudige tekstverwerker behoeft absoluut geen snelle PC.

Tekstverwerker
Een moderne tekstverwerker is een zeer uitgebreide en geavanceerde toepassing op uw PC, die heel wat meer kan dan tekst onthouden en printen. In theorie zou u er zo een krant mee kunnen opmaken. Maar een eenvoudige tekstverwerker behoeft absoluut geen snelle PC.

Telefoonmodem
Meestal kortweg modem genoemd. Een apparaat aangesloten in (intern) of aan (extern) de PC, dat het mogelijk maakt datacommunicatie via een telefoonverbinding te doen. De laatste jaren wordt een modem vooral gebruikt voor een verbinding met Internet. Ook andere toepassingen als telebankieren zijn mogelijk.

Telewerk-PC
Een computer waarmee u thuis werkt terwijl u met behulp van de telefoon in verbinding staat met kantoor of uw opdrachtgever. Tele betekent ‘op afstand'.

Te scherp getuned
In de BIOS-setup kunnen we de PC helemaal naar wens instellen en dat alles op het aller-aller-laagste niveau. Zo kunnen we onder andere opgeven hoe snel we het RAM-geheugen willen benaderen en of we van 'cache geheugen' of 'shadow geheugen' gebruik willen maken. Hier geldt dat wie het onderste uit de PC-kast wil hebben, later vaak wordt geconfronteerd met onduidelijke vastlopers.

Text-to-Speech
Een methode waarbij een computer teksten omzet in geluid, dus als het ware iets voorleest.

Texture map
Bitmap die door een 3D-programma als het ware om een object wordt gevouwen om het oppervlak van dat object op een bepaald materiaal te laten lijken. Een plat plaatje van eikenhout kan bijvoorbeeld worden gebruikt om een houten kast te maken.

TFT
Thin-Film-Transistor beeldschermen zijn de beste maar ook de duurste platte beeldschermen. Vooral aktueel in laptops.

Thema
Ook wel bureaubladthema of 'desktoptheme' genoemd. Is een uitbreiding van Windows waarmee u de verschijningsvorm van Windows kunt aanpassen. Het gaat hier dan om de bureaubladachtergrond, de vensterkleuren de pictogrammen en de geluiden. Bij sommigen hoort ook nog een speciale 'schermbeveiliging'. Een groot aantal bureaubladthema.

Toepassing
Dit het programma op uw computer waarmee u werkelijk iets doet zoals een tekstverwerker om brieven of verslagen te typen, of een rekenblad om uw berekeningen te maken.

Toetsenbord
Wist u dat in principe elk land een andere toetsenbord-indeling heeft? Zo verschilt een Duits toetsenbord ziir van een Frans toetsenbord en zo kunnen wij goed overweg met de Amerikaanse variant. Telt u trouwens meteen even de toetsen op het keyboard: 101 toetsen is minimaal, met rechts van de <ENTER> een 'cursor eiland' en een 'numeriek eiland'. En wat anders: de LED's (of de LCD-oplossing) die laten zien wat de staat is van onder andere 'Caps Lock' (lees: alleen maar hoofdletters) mogen lekker opvallen.

TokenRing
Dit is een netwerksysteem dat door IBM is ontwikkeld en dat standaard 4 Mbit/seconde of 16 Mbit/seconde overdrachtsnelheid levert. TokenRing kan op een aantal manieren fysiek worden geomplementeerd en het knappe ervan is dat netwerkbotsingen onmogelijk zijn: al het netwerkverkeer wordt met behulp van een overdrachtsmechanisme (een 'token' dat een 'ring' passeert) keurig geregeld.

Tool
Engels woord voor 'hulpprogramma' of 'gereedschap'.

Touch screen
Scherm dat reageert op aanraking en op die manier de PC of andersoortig apparaat kan bedienen.

Track by track
Ook wel Track-at-Once. Net zoals een Audio-CD uit meerdere tracks (nummers) bestaat met stilte ertussen kun je CD's ook track voor track branden.

Tulpstekker
De tulpstekker is al jaren di standaard voor analoge audio. De naam dankt deze standaard aan de vorm van de stekker. Tegenwoordig worden veel van deze stekkers verguld om oxidatie, waardoor de signaalkwaliteit verslechtert, te voorkomen.

Tunen
In de BIOS-setup kunnen we de PC helemaal naar wens instellen en dat alles op het aller-aller-laagste niveau. Zo kunnen we onder andere opgeven hoe snel we het RAM-geheugen willen benaderen en of we van 'cache geheugen' of 'shadow geheugen' gebruik willen maken. Hier geldt dat wie het onderste uit de PC-kast wil hebben, later vaak wordt geconfronteerd met onduidelijke vastlopers. Op zo4n moment spreken we van te scherp getuned.

TWAIN
Stukje software dat gestandaardiseerde uitwisseling van beelden mogelijk maakt. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld de door scanners en digitale camera's gemaakte afbeeldingen in elk beeldbewerkingspakket dat TWAIN ondersteunt (gelukkig zijn ze dat tegenwoordig bijna allemaal) worden ingelezen.

Tijdzone
De 'tijdzone' wordt eigenlijk alleen gebruikt als u internationaal werkt, bijvoorbeeld tijdens de uitwisseling van postbussen. Immers, 13.00 uur in Los Angeles is beslist geen 13.00 uur in Amsterdam.

 

U

U-Bus
De kabel van de centrale naar het eerste kastje (de NT1) bij u thuis. Dit is het eigendom van de KPN.

Uitbreidingskaart
Een set elektronische componenten op een klein stukje plastic die u aan uw PC kunt toevoegen om de functionaliteit van de computer uit te breiden. Als u bijvoorbeeld uw PC wilt aansluiten op een netwerk, dan hebt u allereerst de elektronische componenten nodig die de manier waarop signalen over een kabel heen en weer worden gezonden, bepalen. Daarvoor koopt u een netwerk-uitbreidingskaart. U kunt meerdere kaarten op een PC aansluiten door ze in verschillende lege uitbreidingssleuven te steken.

Uitbreidingsslot
Elke PC kan uitgebreid worden met bijvoorbeeld een scanner of een TV-kaart. Hiertoe heeft een PC uitbreidings sleuven, of "slots" op zijn engels, aan boord. Je hebt moderne PCI sleuven, en oudere ISA sleuven. Beide typen zijn nodig. Hoe meer van elk type aanwezig, hoe beter natuurlijk de mogelijkheid tot uitbreiden.

Ultra ATA
Is een snelle variant van de standaard wijze van aansluiten van harde schijven in de computer. Is in feite de equivalent van Ultra-DMA.

Ultra-DMA
DMA staat voor Direct Memory Acces. U-DMA is een methode om gegevens vanaf een randapparaat (bijvoorbeeld de harde schijf) naar het geheugen van de computer te sturen. Hoe dit precies in zijn werk gaat is erg technisch en dus gaat het iets te ver om dit uit te leggen in dit blad.

UNDO
De functie 'UNDO' vindt u meestal onder de toetsencombinatie [CTRL & Z]. Met deze functie is het mogelijk om een gemaakte fout te herstellen. Wel even opgelet, want de meeste programma's kunnen slechts 'iin fout terug'!

UNIX
Besturingssysteem. Dit wordt meestal gebruikt in zakelijke omgevingen.

Upgraden
Upgraden (opwaarderen in het NL) is het krachtiger maken van een PC. Upgraden is eens in zoveel tijd nodig om de PC zwaardere programma's te kunnen laten draaien.

Update
Regelmatig verschijnen van bestaande programma's verbeterde versies. Meestal zijn deze updates in het bestaande programma te verwerken.

Uploaden
Net zoals downloaden het kopikren van een bestand van een (Internet)server naar uw eigen PC is, zo is uploaden het kopikren van een bestand van uw PC naar een (Internet)server.

URL
Letterlijke betekenis van deze veelgebruikte afkorting is Uniform Resource Locator. In gewoon Nederlands is een URL een Webadres, het adres van een site op het WWW, bijvoorbeeld www.computeridee.nl/. Daarbij bestaat het eerste stukje (http:/) voor het gebruikte protocol, het tweede (/www.computeridee.nl/) is de domeinnaam en daarachter kunnen dan nog directories en subdirectories staan waarin de pagina die u wil opvragen is opgeborgen (probeer bijvoorbeeld eens www.computeridee.nl/woordenboek). Het laatste stukje is de naam van de pagina zelf; als daar in het adres dat u invoert niets staat zal uw browser automatisch de pagina met als naam ‘index.htm' openen.

USB
Afkorting van Universal Serial Bus, een verbeterde (en in vergelijking met de serikle poort aanzienlijk snellere) manier om gegevens serieel uit te wisselen tussen computer en randapparatuur. Alleen recente PC's beschikken over iin of meerdere USB-poorten en niet alle besturingssystemen ondersteunen ze (Windows 98 doet dat wel).

USB-poort
Dat 'USB' staat voor 'Universal Serial Bus', wat een nieuwe standaard gaat worden voor wat betreft het aansluiten van toekomstige randapparaten op een PC. Op een USB-poort kun je (op hoge snelheid) meerdere randapparaten 'doorlussen' en dat maakt het een poort voor icht algemeen gebruik.

Username
Uw gebruikersnaam. Deze is vaak ook voor anderen op de server zichtbaar. De Username of loginnaam hebt u samen met een wachtwoord (password) nodig om toegang te krijgen op een server.

Utility
Hulproggramma, vaak speciaal toegesneden op iin specifieke verrichting van uw PC.

UTF
Universal Text Format, ook wel Unicode, is een universele coderings-afspraak voor persberichten. In dit verband een van de vele formaten waarmee teksten kunnen worden opgesteld.

UTP
Unshielded Twisted Pair. In de wereld van de netwerkkabels kennen we twee stromingen: coax en UTP. Coaxkabel kennen we allemaal omdat het gebruikt wordt voor het aansluiten van het antennesignaal van de (kabel-)televisie. UTP kabel is minder bekend, maar wordt wel snel populair. UTP kabel bestaat uit in elkaar gedraaide (getwiste) aders. UTP kabel wordt ook gebruikt als ISDN-bekabeling. Dit betekent dat u voor de bedrading van uw ISDN-huiscentrale ook naar de locale computerwinkel kunt. UTP kabels voor computernetwerken zijn immers hetzelfde als UTP kabels voor ISDN.

 

V

V.34
Wereldwijde standaard voor communicatie tussen modems aan een maximale snelheid van 33.600 bps. Voorheen was de snelheid van V.34 beperkt tot 28.800 bps, maar dit werd onlangs opgetrokken.

V.42bis datacompressie
Het samendrukken (verdichten/comprimeren) van digitale gegevens heet datacompressie. Compressie resulteert in kleinere bestanden en dus snellere transmissietijden. De wereldwijde standaard voor datacompressie in modems - V.42bis uit 1989 - maakt comprimeerbare bestanden ongeveer vier keer kleiner en laat reeds gecomprimeerde bestanden met rust.

V-standaarden
Internationale standaarden voor datatransmissie over telefoonnetwerken.

Vector-georiknteerd
Afbeelding waarin de onderlinge relatie tussen punten is vastgelegd, bijvoorbeeld een rode rechte lijn tussen twee punten. Een vector-afbeelding kan daardoor worden uitvergroot zonder kwaliteitsverlies.

VESA, AGP, ISA, PCI = We zullen u niet vermoeien: allemaal manieren om randapparatuur op uw PC aan te slutien. De een is sneller en moderner dan de ander.

VESA LocalBus
VESA LocalBus is een databus-standaard die is ontworpen om videokaarten te kunnen versnellen. Later zijn er nog meer insteekkaarten (zoals de harddisk-controller) gekomen die met deze bus kunnen werken. Inmiddels is VESA LocalBus achterhaald en werken we alleen nog met PCI.

VGA
Video Graphics Array, een cryptische omschrijving voor het beeld op uw monitor, gegenereerd door een VGA-kaart. De uitgang van de VGA-kaart heeft een 15-polige connector, waar de kabel van de monitor op wordt aangesloten. Was een jaar geleden nog zo'n beetje de standaard bij digitale camera's, maar een dergelijk geringe resolutie wordt tegenwoordig alleen nog in de speelgoedcategorie teruggevonden. Net goed genoeg om een familiekiekje te kunnen e-mailen.

VGA-kaart
De VGA-kaart ('Video Graphics Array') is een kaart die de PC gebruikt om een, voor de gebruiker zichtbaar, beeldscherm te genereren. Het aantal af te beelden kleuren en de hoogste mogelijke resolutie zijn afhankelijk van de hoeveelheid geheugen op de VGA-kaart. Een kaart die later kan worden voorzien van extra geheugen, kan lang mee. De snelheid van de VGA-kaart is afhankelijk van de grafische chip(s) hn van de geonstalleerde softwaredrivers. Er zijn VGA-kaarten met speciale 3D-chips die zijn geoptimaliseerd voor multimedia en 3D-spellen.

Video-CD
Schijfje met video die ook op CD-i spelers (uitgerust met een digitale video cartridge) af te spelen valt.

Video in/out
Video in = leuk voor videobewerking of film kijken op de PC. Video out = PC-scherm op de televisie.

Videokaart
De video- of VGA-kaart ('Video Graphics Array') is een kaart die de PC gebruikt om een, voor de gebruiker zichtbaar, beeldscherm te genereren. Het aantal af te beelden kleuren en de hoogste mogelijke resolutie zijn afhankelijk van de hoeveelheid geheugen op de VGA-kaart. Met behulp van een zogenaam 3D add-on-kaart kunnen de mooiste en laatste grafische geintjes zichtbaar worden gemaakt.

Videocapture-kaart
Kaart waarmee videobeelden worden omgezet naar een bewerkbaar bestand op de PC.

Videoconferencing
Videoconferencing wordt ook wel 'virtueel vergaderen' genoemd. De deelnemers bevinden zich in verschillende ruimten, soms op verschillende continenten. Ze zien en horen elkaar via hun computers met behulp van camera's, microfoons en een netwerkverbinding.

Video-mail
E-mail met een klein venster met bewegende beelden als bijlage.

Virtual Reality
Virtuele werkelijkheid. VR is een modewoord, het wordt vaak ten onrechte gebruikt. Over het algemeen geldt dat werelden die door de computer worden gegenereerd, onder VR vallen.

Virtueel toetsenbord
Een toetsenbord dat wordt afgebeeld op het scherm. Door het aanraken van het scherm daar waar de letter staat afgebeeld, wordt de betreffende letter gekozen.

Virtuele geheugen
In moderne besturingssystemen als Windows kan er meer geheugen worden gebruikt dan er werkelijk fysiek aanwezig is. Dit wordt het virtuele geheugen genoemd. Die delen van een programma waarvoor op een gegeven moment geen ruimte is in het geheugen, worden tijdelijk in de zogenaamde 'swapfile' op de harde schijf opgeslagen.

Virus
Een computervirus doet met een computer wat een ‘normaal' virus met een mens doet: hij maakt hem ziek. Op een PC uit zich dat in steeds slechter of helemaal niet meer functioneren. Sommige virussen zijn te genezen met speciale programma's (viruskillers), andere niet. In dat geval overlijdt de patiknt (crasht de PC).

Voice modem
Voice modems kunnen zich heel goed van de domme houden. Ze kunnen enen en nullen doorgeven, maar ook gewoon een stem. U kunt een voice modem ook als antwoordapparaat gebruiken, maar daar hebt u dan wel de juiste software voor nodig.

Voxel-engine
Engine die gebruiktmaakt van Voxels in plaats van polygonen om 3D-objecten weer te geven. Grafisch wat minder mooi maar het biedt wel de mogelijkheid enorm grote open speelgebieden (dus buitenlocaties) tegelijkertijd weer te geven. Hoofdroute in het Internet vormt: de elektronische snelweg op zijn breedst. Hoe meer servers er tussen u en het backbone zitten, hoe smaller het weggetje waarover u zich moet verplaatsen, en dat kost natuurlijk snelheid.

V sync
Deze waarde geeft bij een monitor aan hoeveel beeldjes er per seconde op het scherm gezet worden. Ook hier geldt: hoe hoger de frequentie, hoe stabieler/rustiger het beeld.

 

W

WAV-bestand
Een zogenaamd Wave-bestand. Bevat digitaal geluid dat via de geluidskaart kan worden afgespeeld met daarvoor geschikte software die standaard al in Windows zit verstopt.

Wavetable
Een hoeveelheid geheugen op de soundkaart, die bijvoorbeeld de geluiden van alle muziekinstrumenten kan bevatten. Een wavetable zorgt voor een hogere geluidskwaliteit. Tegenwoordig zijn software wavetables in zwang, omdat ze goedkoper zijn. Een hardware wavetable blijft echter beter.

Webbrowser
Een bladerprogramma. Met een browser kunt u dan ook over het World Wide Web bladeren door webpagina's. Dat heet websurfen. Bekende webbrowsers zijn Communicator van Netscape en Internet Explorer van Microsoft.

Webcam
Een camera die is bedoeld voor het gebruik op Internet. De camera laat bijvoorbeeld zien wat voor weer het is in het buitenland, wie op dat moment aan het communiceren is enzovoort. De resolutie van een webcam is meestal laag om vooral niet te veel gegevens over Internet te laten versturen.

Webmail
Digitale post die je kunt versturen vanaf een Internetpagina, dus niet vanaf je computer. De webmail (bijvoorbeeld hotmail) wordt opgeslagen op een Internet server. Verder kan webmail hetzelfde als E-mail.

Webmaster
De beheerder van een Internet website. Deze persoon zorgt ervoor dat alle documenten en webpaginas die op de onder zijn beheer vallende Internet locatie goed geconfigureerd zijn, zodat de WWW pagina4s via de homepage en de links bereikbaar zijn.

Webserver
Computers die Internet-verbindingen onderhouden.

Website
Een site bestaat uit digitale ruimte op een Internetcomputer. U vindt er de bekende Internetpagina's, maar een site bestaat vaak ook uit grotere bestanden die u naar uw computer kunt halen (downloaden) of uit filmpjes en geluidsfragmenten. Er zijn ook complete databases en archieven van programma4s te vinden.

Websurfen
Websurfen doe je op het World Wide Web. Dit behelst het met de muis aanklikken van hyperlinks (verwijzingen) in een webpagina om zo op een andere webpagina te komen. Vaak bevindt zo'n nieuwe webpagina zich op een andere Internetcomputer in een ander land. Met een beetje slim klikken surft u dus via Internet heel snel de wereld rond.

Werkgeheugen
Het werkgeheugen van de computer noemen we ook wel RAM, wat staat voor 'Random Access Memory' wat zoveel betekent als geheugen dat we kunnen lezen en beschrijven. Zowel het besturingssysteem als de applicatie-software draaien in RAM en dat betekent dat er voldoende werkgeheugen moet zijn om in ieder geval het besturingssysteem te kunnen bevatten. Als we praten over geheugen, praten we wel over KB's ('kilobytes') en MB's ('megabytes').

Werkgroep
De manier waarop Microsoft in een beperkte Windows-omgeving een netwerk beheert, is door middel van 'werkgroepen'. Per werkstation is op te geven binnen welke werkgroep het actief is. Leden van een werkgroep kunnen onderling gebruik maken van schijven en printers.

Windows
Het populaire besturingssysteem van Microsoft. Verkrijgbaar in de versies NT (voor de zakelijke markt) en 3.x, 95 en 98 (voor de thuismarkt). Een besturingssysteem is de ondergrond waarom andere programma's draaien.

Windows 3.x
De`voorloper4 van Windows 95. Minder gebruikersvriendelijk dan Windows 95, maar al een heel stuk beter dan MS DOS. Dit komt doordat u met Windows 3.x/95/NT met de muis kan werken. In DOS kan dat niet en moet u allemaal commando's ingeven.

Windows 95
Het populairste besturingssysteem ter wereld. Om er voor te zorgen dat een computer doet wat hij moet doen, wordt er speciale programmatuur gestart die de gebruiker nodig heeft bij de bediening van het apparaat: het 'besturingssysteem'. Thuis gebruiken we systemen als DOS, Windows 3.x, Windows 95. Zakelijk kennen we ook nog UNIX, OS/2 en Windows NT. Deze besturingssystemen kunnen op dezelfde computer draaien, waardoor we ogenschijnlijk steeds met een ander apparaat te maken hebben.

Windows 95-installatieprocedure van diskette
Het is niet gebruikelijk om Windows 95 vanaf diskettes te installeren, maar soms is het niet anders. Bijvoorbeeld als u geen beschikking heeft over een CD-ROM-speler. Het voordeel van de installatie vanaf diskettes is dat u helemaal niets van de PC hoeft af te weten om Windows 95 geonstalleerd te krijgen. Immers, de installatieprocedure van Windows 95 zoekt even later zelf uit hoe de computer is opgebouwd. Het nadeel van de installatie vanaf diskettes is dat het niet echt opschiet: een diskdrive is gewoon vele malen minder snel dan een CD-ROM of een harde schijf.

Windows CE
Een besturingssysteem ontwikkeld door Microsoft, dat veel lijkt op een afgeslankte versie van Windows 95/98 en vaak gebruikt wordt voor kleine zakcomputers (palmtops).

Windows NT
Opvolger van het populaire besturingssysteem Windows 95, van programmamaker Microsoft. Om er voor te zorgen dat de computer doet wat hij moet doen, wordt er speciale programmatuur gestart die u nodig heeft bij de bediening van het apparaat. Dat noemen we een besturingssysteem. Windows 95 is hit besturingssysteem dat we thuis gebruiken. Windows NT is vergelijkbaar maar meer gericht op zakelijk gebruik.

Windows-sneltoetsen
Hoe DOS het ook is, Windows 95 draait nog altijd op de achtergrond mee. En om de DOS-box helemaal compatibel te houden met Windows 95, kunnen we gebruik maken van de sneltoetsen die Windows 95 zelf ook gebruikt. Bijvoorbeeld om snel van de ene naar de andere applicatie te kunnen springen. Soms valt dat mee, soms valt dat tegen.

Wizard
Een 'wizard' oftewel een 'tovenaar' is een vondst van Microsoft die sinds de introductie van Windows 95 bijzonder populair is geworden. Dingen die we normaal 'met de hand' moeten doen en waarbij we serieus moeten nadenken, die dingen neemt een wizard ons uit handen. Ook belangrijk: de wizard weet altijd precies welke volgorde moet worden aangehouden. Wizards worden voornamelijk gebruikt tijdens installatieprocedures en als er nieuwe documenten worden aangemaakt.

WWW
Het World Wide Web is het populairste deel van Internet en bestaat uit elektronische pagina4s die onderling zijn gekoppeld met behulp van actieve verwijzingen (hyperlinks).

 

X

XCOPY
Als XCOPY met de juiste parameters aan het werk wordt gezet, is het de meest ideale kopieeropdracht. Met XCOPY namelijk, kun je subdirectories en zelfs hele schijven in iin keer kopikren.

xDSL
xDSL staat, net als bijvoorbeeld Windows 3.x of Netscape 4.x voor: iin of andere vorm van DSL. DSL (Digital Subscriber Line) is een techniek waarmee informatie met zeer hoge snelheden door conventionele telefoondraden gestuurd kan worden. Bovendien blijft er ruimte over voor het gelijktijdig voeren van telefoongesprekken. Helaas is de randapparatuur die hiervoor vereist is nog vrij duur. Zodra dat probleem is opgelost komt deze techniek waarschijnlijk spoedig op de Nederlandse markt.

XGA
Resolutie van 1024x768. Zo'n beetje het minimumniveau voor 1999, dus wellicht het speelgoed van volgend jaar? In ieder geval kunnen foto's met deze resolutie enigszins toonbaar op briefkaartformaat afgedrukt worden.

 

Z

Zif-socket
Dit is een processorvoetje dat speciaal ontworpen is om de CPU er makkelijk in en uit te halen. Vandaar ook de naam Zif, wat staat voor Zero Insertion Force. Alleen aanwezig in moderne PC's.

ZIP-archieven
Bundeling van computerbestanden in verdichtte (gecomprimeerde) vorm. ZIP is het meest populaire van een stuk of twintig bestaande formaten van dergelijke bundelingen.

ZIP-bestand / ZIP-file
Een computerbestand in verdichte (gecomprimeerde) vorm. ZIP is het meest populaire systeem voor dergelijke bundelingen. ‘Gezipte' bestanden zijn sneller over te zenden dan ‘ongezipte' originelen.

ZIP-drive
Speler van fabrikant Iomega voor Zip-diskettes met een data-opslagcapaciteit van 100 en zelfs 250 megabyte.

Zoekmachine
Een Internetsite die vele (soms miljoenen) verwijzingen (hyperlinks) naar andere sites bevat. U kunt er in een speciaal venster een trefwoord intikken, waarna de zoekmachine een lijst met verwijzingen naar sites [03] laat zien.